Նոր Սահմանադրութիւն. Անվտանգութեան խորհուրդը կը վերանայ, ընդդիմութիւնը վերապահուած աթոռներ պիտի ունենայ
- Հրատարակուած՝
- Վայր
- Երեւան, Հայաստան
- Դէպքին թուականը
- Անցած դէպք —

Ամփոփում
Հայաստանի նոր Սահմանադրութիւնը պիտի լուծարէ Անվտանգութեան խորհուրդը եւ ընդդիմութեան աթոռներ պիտի վերապահէ քանի մը հիմնական հաստատութիւններու մէջ։ Նիկոլ Փաշինեան այս երկու կէտերը բացայայտեց Հինգշաբթի՝ 19 Նոյեմբերին, Երեւանի մէջ, կառավարութեան նիստէն ետք իր մամլոյ ասուլիսին։ Ընդդիմութիւնը քուոթա պիտի ունենայ Դատաւորներու բարձրագոյն խորհուրդին, Կեդրոնական դրամատան խորհուրդին, Կեդրոնական ընտրական յանձնաժողովին, Հաշուեքննիչ պալատին եւ ապագայ դատախազական խորհուրդին մէջ։ Վարչապետին համաձայն՝ Անվտանգութեան խորհուրդը խորհրդարանական համակարգի մը մէջ գոյութեան պատճառ չունի։ Անոր քարտուղար Ալեն Սիմոնեան կը վստահեցնէ, որ անվտանգութեան կառոյց մը պիտի շարունակէ գործել՝ այլ անունով։ Նախնական նախագիծը պիտի հրապարակուի յառաջիկայ շաբաթ։ Նիկոլ Փաշինեան զայն «նախագիծի նախագիծ» կ՚անուանէ, որ կառավարութիւնը տակաւին ամբողջութեամբ չէ քննարկած եւ որ կրնայ փոխուիլ։
Տեքստը կը յստականայ՝ հրապարակումէն քանի մը օր առաջ։ Մինչեւ հիմա վէճը մանաւանդ կը վերաբերէր նախաբանին եւ 1990-ի Անկախութեան հռչակագրին յղումին։ Հինգշաբթի վարչապետը բացայայտեց հաստատութիւններու կառուցուածքը։
Ան նոր Սահմանադրութեան ընդունումը ներկայացուց որպէս 2026-2031-ի գործողութիւններու ծրագրին ամբողջական մէկ բաժինը, որ կառավարութիւնը հաստատած էր նոյն առաւօտ։ «Հայաստանի պատմութեան մէջ առաջին անգամ ըլլալով Սահմանադրութեան նախագիծ մը չի գրուիր կոնկրետ անձերու համար», յայտարարեց ան։
Ընդդիմութեան վերապահուած աթոռներ
Այս օրինակը արդէն գոյութիւն ունի խորհրդարանին մէջ, ուր փոխնախագահներէն մէկը ընդդիմութենէն է։ Նոր տեքստը պիտի ընդլայնէ զայն։ Դատաւորներու ասպարէզը կառավարող Դատաւորներու բարձրագոյն խորհուրդի անդամներէն մէկը պիտի ընտրուի ընդդիմութեան առաջադրած թեկնածուներէն։
Նոյն սկզբունքը պիտի կիրարկուի վերահաշուարկի տոկոսադրոյքը որոշող Կեդրոնական դրամատան խորհուրդին, Կեդրոնական ընտրական յանձնաժողովին, Հաշուեքննիչ պալատին, ինքնավար մարմիններուն եւ ստեղծուելիք դատախազական խորհուրդին վրայ։ Նշանակման կարգը տակաւին յայտնի չէ. ան պիտի ըլլայ հրապարակուելիք տեքստին մէջ։
Ինչո՞ւ Անվտանգութեան խորհուրդը պէտք է վերանայ
Նիկոլ Փաշինեանի համար Անվտանգութեան խորհուրդը կիսանախագահական համակարգերու յատուկ հաստատութիւն է։ Հոն նախագահը գերագոյն գլխաւոր հրամանատարն է, մինչդեռ պաշտպանութեան, ներքին եւ արտաքին գործոց նախարարները, որոնք կը նշանակուին վարչապետին առաջարկով, իրեն հաշիւ կու տան։ «Ասիկա խզում մը կը ստեղծէ», բացատրեց ան։ «Խորհրդարանական համակարգին մէջ այդ խնդիրը չկայ. կառավարութիւնը ինք է Անվտանգութեան խորհուրդը»։
Անոր քարտուղար Ալեն Սիմոնեան համաձայն է։ Իր խօսքով՝ այս հաստատութիւնը «դէպքերուն 99 տոկոսին» գոյութիւն ունի միայն նախագահական համակարգով յետխորհրդային երկիրներու մէջ։ «Ասիկա չի նշանակեր, որ Հայաստան անվտանգութեան մարմին պիտի չունենայ։ Ան պարզապէս կրնայ այլ անուն ունենալ», ըսաւ ան՝ յիշելով անվտանգութեան գլխաւոր խորհրդականի պաշտօն մը։ Իր ապագային մասին հարցումին ան պատասխանեց, թէ չի բացառեր այլ պաշտօն մը, բայց որոշողը վարչապետն է։
Կառավարութեան նիստին Նիկոլ Փաշինեան կրկնեց նաեւ ընդդիմութեան ուղղուած իր առաջարկը. եթէ ընտրողները մերժեն Սահմանադրութիւնը, ան հրաժարական պիտի տայ, իսկ եթէ հաւանութիւն տան՝ պիտի չառաջադրուի վարչապետի պաշտօնին։
Վերլուծում
Կառավարութիւնը կը փորձէ իր տեքստը մերժելը աւելի դժուար դարձնել։ Քուոթաները կը պատասխանեն ընդդիմութեան հին քննադատութեան մը, որ մեծամասնութիւնը կ՚ամբաստանէ անկախ հաստատութիւնները իր հսկողութեան տակ պահելու մէջ։ Բայց անոնք կու գան այն պահուն, երբ ընդդիմութեան երկու դաշինքներն ալ կը մերժեն հանրաքուէին օգտին քուէարկել, եւ առանց այն մանրամասնութիւններուն, որոնցմէ կախեալ է անոնց իրական արժէքը։ Անվտանգութեան խորհուրդի վերացումը ունի նաեւ խորհրդանշական իմաստ. յետխորհրդային օրինակէն ժառանգուած հաստատութիւն մըն է։ Այժմ ամէն ինչ կախեալ է ամբողջական տեքստէն, որ կը սպասուի յառաջիկայ շաբաթ։
Կարելի հետեւանքներ
Նախնական նախագիծը պիտի հրապարակուի յառաջիկայ շաբաթ, ապա պիտի քննարկուի հանրութեան կողմէ։ Հանրաքուէի դրուելու համար ան պէտք է խորհրդարանին մէջ ստանայ 105-էն առնուազն 70 ձայն։


