Նոր Սահմանադրութիւն. նախագիծը պատրաստ է Մարտէն ի վեր, հանրային քննարկումը պիտի երկարի մինչեւ 2027, կը զգուշացնէ Սրբուհի Գալեան
- Հրատարակուած՝
- Վայր
- Երեւան, Հայաստան
- Դէպքին թուականը
- Անցած դէպք —
Ամփոփում
Հայաստանի նոր Սահմանադրութեան նախագիծը պատրաստ է Մարտէն ի վեր, բայց անոր հանրային քննարկումը կարելի պիտի չըլլայ աւարտել մինչեւ տարեվերջ։ Այս մասին Երեքշաբթի, 10 Նոյեմբերին, Երեւանի մէջ յայտարարեց Արդարադատութեան նախարար Սրբուհի Գալեան՝ Անկախ պետութիւններու համագործակցութեան (ԱՊՀ) Արդարադատութեան նախարարներու խորհուրդի 20-րդ նիստի եզրին։ Ըստ իրեն՝ հրապարակումը յետաձգուած է փաստաթուղթը բարելաւելու համար, որուն 95 առ հարիւրէն աւելին արդէն քննարկուած է Սահմանադրական բարեփոխումներու խորհուրդին մէջ։ Տեքստը պէտք է հրապարակուի այս ամիս եւ նախագիծ պիտի մնայ. նախարարը քաղաքացիները կոչ ըրաւ զայն քննադատաբար կարդալու։ Վերջնական տարբերակը պիտի դրուի հանրաքուէի։ Ատրպէյճանի մէջ պահուող հայ գերիներու հարցը, ըստ իրեն, այնքան զգայուն է, որ անոր մասին խօսիլը կրնայ վնասել։
Սրբուհի Գալեան լրագրողներուն պատասխանեց նախկին խորհրդային երկիրներու իրաւական համագործակցութեան նուիրուած առաւօտէ մը ետք։ Նոր Սահմանադրութեան տեքստը «պատրաստ էր դեռ Մարտին», բացատրեց ան։ Անոր քննարկումն ու հրապարակումը պարզապէս յետաձգուեցան՝ փաստաթուղթը կատարելագործելու համար։
Սահմանադրական բարեփոխումներու խորհուրդը արդէն քննարկած է տեքստին 95 առ հարիւրէն աւելին։ Նախարարը կը կարծէ, որ խորհուրդը ժամանակ պիտի ունենայ մէկ անգամ եւս գումարուելու՝ հրապարակումէն առաջ։ Բայց ան զգուշացուց. նոյնիսկ հրապարակուելէն ետք տեքստը նախագիծ պիտի մնայ։ «Ամէնէն կարեւորը այն է, որ Հայաստանի ժողովուրդը ծանօթանայ անոր եւ իր կարծիքը կազմէ», ըսաւ ան։
Սահող ժամանակացոյց մը
Կառավարութիւնը յայտարարած էր Նոյեմբերին հրապարակելու մասին։ 2 Նոյեմբերին Նիկոլ Փաշինեան այդ հաստատեց խորհրդարանին առջեւ՝ խոստանալով հանրային քննարկում «այնքան, որքան անհրաժեշտ է»։ Նոյն օրը նախարարը ճշդեց, որ Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ վերաբերող դրոյթները անփոփոխ պիտի մնան։
Փոխուածը հորիզոնն է։ Լայն հանրային քննարկումը կարելի պիտի չըլլայ աւարտել մինչեւ 2026-ի վերջ, այժմ կ՚ընդունի Սրբուհի Գալեան։ Այդ քննարկումէն ծնած տարբերակը, զոր ան կ՚ուզէ «համաձայնական», ապա պիտի դրուի հանրաքուէի։ Որեւէ թուական չէ յայտարարուած։
Խաղադրոյքը ներքին քաղաքականութենէն անդին կ՚անցնի։ Պաքու 2025-ի 8 Օգոստոսին նախաստորագրուած խաղաղութեան համաձայնագիրին ստորագրումը պայմանաւորած է գործող Սահմանադրութեան նախաբանէն 1990-ի Անկախութեան հռչակագիրին յղումին հանումով։ Այդ փաստաթուղթը կը խօսի Լեռնային Ղարաբաղի հետ վերամիաւորման մասին։
Գերիները Պաքուի մէջ. «զգայուն նիւթ»
Ատրպէյճանի մէջ պահուող հայերու մասին հարցումին պատասխանելով՝ նախարարը ըսաւ, որ հարցը այնքան զգայուն է, որ զայն հրապարակաւ բարձրացնելը կրնայ վնասակար ըլլալ։ Իրաւասու մարմինները ամէն օր կ՚աշխատին այդ ուղղութեամբ, վստահեցուց ան։ Ան մեղադրեց ընդդիմութիւնը, որ խորհրդարանին մէջ հարցումներ կու տայ՝ տպաւորութիւն ստեղծելու համար, թէ իրեն համար այդ աւելի կարեւոր է, քան կառավարութեան։ «Այդպիսի բան չի կրնար ըլլալ», պատասխանեց ան։
ԱՊՀ-ը Երեւանի մէջ՝ ամէն պարագայի
Օրուան հանդիպումը հակասական երանգ մը ունէր։ Հայաստան, որ կը հեռանայ Մոսկուայէն, կը հիւրընկալէր ԱՊՀ-ի Արդարադատութեան նախարարներու խորհուրդի 20-րդ նիստը։ Պատուիրակութիւնները ստորագրեցին նախարարութիւններու միջեւ համագործակցութեան համաձայնագիրներ։ Երեւան առաջարկեց նոր մարմին մը ստեղծել՝ քաղաքացիական կացութեան ակտերու գրանցման մարմիններու մեթոտական խորհուրդ։ Մասնակիցները քննարկեցին նաեւ 2027-ը, որ ԱՊՀ-ի մէջ յայտարարուած է «Իրաւական գիտակցութեան տարի», եւ ուզպեքական նախաձեռնութիւն մը՝ արդարադատութեան նախարարութիւններու միջեւ տեղեկութիւններու փոխանակման միասնական ելեկտրոնային համակարգի մասին։
Սրբուհի Գալեան յայտնեց, որ Հայաստան եւ Ռուսաստան իրաւական փոխօգնութեան յուշագիր մը կը պատրաստեն, որուն դրոյթները ներկայիս կը համաձայնեցուին։ Նոյն օրը ԱՊՀ-ի ընդհանուր քարտուղարը յիշեցուց, որ Երեւան կազմակերպութենէն դուրս գալու որեւէ մտադրութիւն չէ յայտարարած։
Վերլուծում
Ժամանակացոյցին սահիլը մանրուք չէ։ Որքան երկարի քննարկումը, այնքան կը հեռանայ հանրաքուէն, եւ անոր հետ՝ խաղաղութեան ստորագրումը, զոր Պաքու կը կապէ Սահմանադրութեան։ Կառավարութիւնը կը խաղադրէ երկար ժամանակի վրայ՝ քուէատուփերուն առջեւ ձախողելէ խուսափելու համար։ 7 Յունիսի խորհրդարանական ընտրութիւններէն ի վեր իշխող Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցութիւնը այլեւս չունի խորհրդարանական ճամբով Սահմանադրութիւնը փոխելու համար անհրաժեշտ երկու երրորդի մեծամասնութիւնը։ Ուրեմն ան պէտք է համոզէ ընտրողները։ Գերիներու հարցով գիծը կը մնայ զսպուածութիւնը, ընդդիմութեան դաշտ ձգելու վտանգով։
Կարելի հետեւանքներ
Նոր Սահմանադրութեան նախագիծը պէտք է հրապարակուի Նոյեմբերին, ապա դրուի հանրային քննարկման, որ պիտի շարունակուի 2027-ին։ Հանրաքուէին թուականը ճշդուած չէ։
