Հայկական անուններ. ծագում եւ իմաստ
Հին դիցուհիներ, սուրբեր, բնութիւն, առասպելական հերոսներ. հայկական անունները երկրին պատմութիւնը կը պատմեն։ Ահա ամէնէն ծանօթները՝ անուններու բառարաններուն տուած իմաստներով։
- Հրապարակուած է
- Փաստերը՝
Աղջկան անուններ
- Անահիտ. հին Հայաստանի դիցուհիի մը անունը, իրանական Անահիտա անունէն։
- Անուշ. «քաղցր»։
- Աստղիկ. «փոքրիկ աստղ». նաեւ դիցուհիի մը անունն էր։
- Լուսինէ. «լուսին» բառէն։
- Շուշան. «շուշան ծաղիկ»։
- Սիրանուշ. «սէր» եւ «անուշ» բառերէն։
- Արփի. «արեւ» նշանակող հին բառէն։
- Նայիրի. շրջանի մը հին անունը, որ դարձաւ Հայաստանի բանաստեղծական անուն։
- Հռիփսիմէ եւ Գայիանէ. Հայ Եկեղեցւոյ յարգած երկու նահատակ սուրբերու անունները. Հռիփսիմէի իմաստը յստակ չէ։
Տղու անուններ
- Հայկ. հայերուն առասպելական նախահայրը։
- Վարդան. «վարդ» բառէն։
- Արեգ. «արեւ»։
- Մհեր. իրանական Միհր աստուծոյ հայկական ձեւը։
- Արա. իմաստը անյայտ է. Արայի եւ Շամիրամի առասպելին թագաւորին անունն է։
- Նարեկ. ի յիշատակ Գրիգոր Նարեկացիի՝ Ժ. դարու բանաստեղծ եւ խորհրդապաշտ։
- Գրիգոր. ի յիշատակ Գրիգոր Լուսաւորիչի, որ Հայաստանը քրիստոնէութեան դարձուց։
- Շատ տարածուած են նաեւ Տիգրան, Արմէն, Յովհաննէս, Դաւիթ, իսկ աղջիկներու մօտ՝ Մարիամ։
Ինչո՛ւ երկու ձեւ
Հայերէնը ունի երկու գլխաւոր գրական ձեւ՝ արեւելահայերէնը, որ կը խօսուի Հայաստանի մէջ, եւ արեւմտահայերէնը, որ Ֆրանսայի սփիւռքի ընտանիքներուն մեծամասնութեան լեզուն է։ Կարգ մը տառեր տարբեր կերպով կ՚արտասանուին։
Հայերէն գիրով անունը նոյնն է (Գրիգոր, Վարդան, Հայկ, Անահիտ), բայց ֆրանսական փաստաթուղթերու վրայ լատինատառ կը գրուի մերթ արեւելահայերէն, մերթ արեւմտահայերէն արտասանութեամբ։ Ատկէ կու գան Ֆրանսայի մէջ յաճախ հանդիպող զոյգերը, ինչպէս Grigor եւ Krikor կամ Vardan եւ Vartan. նոյն անունն է։
Իսկ -եան վերջաւորութի՞ւնը
Հայկական մականուններուն մեծ մասը կը վերջանայ -եան վերջաւորութեամբ (արեւելահայերէն նոր ուղղագրութեամբ՝ «եան»-ի տեղ «յան» կը գրուի), որ կը նշանակէ «սերած», «գերդաստանէն»։ Պետրոսեան՝ «Պետրոսի որդի կամ սերունդ»։