Անհետ կորածներ. Հայաստան տակաւին ունի շուրջ հազար դէպք, Ալէն Սիմոնեան Դեկտեմբերին պիտի այցելէ Ատրպէյճան
- Հրատարակուած՝
- Վայր
- Երեւան, Հայաստան
- Դէպքին թուականը
- Անցած դէպք —

Ամփոփում
Հայաստանի մէջ շուրջ 1000 հոգի տակաւին անհետ կորած կը համարուի, որոնցմէ 777-ը՝ 1990-ականներու սկիզբէն ի վեր։ Նիկոլ Փաշինեան այս թիւը տուաւ Հինգշաբթի՝ 19 Նոյեմբերին, Երեւանի մէջ, բանալով «Անհետ կորած անձերու ճակատագիրը. մարդասիրական երկխօսութիւն եւ համագործակցութիւն» խորագրով միջազգային խորհրդաժողովը։ Միւս դէպքերը կապուած են 2020-ի պատերազմին եւ անոր յաջորդած բախումներուն։ Վարչապետին համար լուծումը նախ եւ առաջ Ատրպէյճանի հետ համագործակցութեան մէջ է։ «Մեր հարցումներուն պատասխանները Ատրպէյճանի մէջ են, եւ հակառակը», ըսաւ ան։ Նոյն օրը Ապահովութեան խորհուրդի քարտուղար Ալէն Սիմոնեան յայտարարեց, որ Դեկտեմբերին պիտի այցելէ Ատրպէյճան, բայց ոչ Պաքու։ Ատիկա պիտի ըլլայ փոխադարձ այց՝ նախագահ Իլհամ Ալիեւի օգնական Հիքմեթ Հաճիեւի Յունիսեան այցէն ետք։ Խորհրդաժողովը կը շարունակուի Ուրբաթ՝ 20 Նոյեմբերին։
Խորհրդաժողովին կը մասնակցին կառավարութեան անդամներ, միջազգային եւ տարածաշրջանային փորձագէտներ, մարդու իրաւունքներու պաշտպաններ եւ անհետ կորածներու ընտանիքներ։ Բացման արարողութեան պաստառին վրայ կար Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտէի (ԿԽՄԿ) խորհրդանիշը։
Նիկոլ Փաշինեան խօսեցաւ «մեր ժամանակի ամենացաւոտ հարցերէն» մէկուն մասին։ Իր խօսքով՝ բանալի բառը «անյայտ»ն է։ Ընտանիքները ճշգրիտ պատասխաններ կ՚ուզեն։ Յաճախ անոնք պարզապէս տակաւին գոյութիւն չունին։
Անվստահութիւն երկու կողմերուն
Վարչապետը ընդունեց, որ վստահութեան խնդիր կայ։ Անհետ կորածներու կարգ մը հարազատներ կը կասկածին, որ կառավարութիւնը տեղեկութիւններ կը պահէ։ Ան ըսաւ, որ անձամբ հանդիպած է տասնեակ ընտանիքներու եւ ոչինչ գաղտնի կը պահէ։
Նոյն անվստահութիւնը կայ Երեւանի եւ Պաքուի միջեւ։ Իւրաքանչիւր կողմ կը կարծէ, որ միւսը տեղեկութիւններ ունի եւ չի բաժներ։ Փաշինեանի խօսքով՝ Տուպլինի մէջ կայացած քննարկումները կ՚ընդգրկէին նաեւ անհետ կորածներու հարցով աւելի «հաստատութենական» համագործակցութիւն։ Ան խոստացաւ օգնել ընտանիքներուն՝ ուղղակիօրէն աշխատելու ԿԽՄԿ-ի նման կազմակերպութիւններու հետ։
Օրէնք մը՝ Մայիսէն ի վեր, զօրացած դատաբժշկական կարողութիւններ
Արտաքին գործոց նախարար Արարատ Միրզոյեան խօսեցաւ «անհետ կորած կամ բռնի անհետացման ենթարկուած» անձերու մասին՝ 1990-ականներու, 2020-ի եւ յաջորդող գործողութիւններու ընթացքին։ Ռազմական գործողութիւններու հետեւանքով անհետ կորած անձերու մասին օրէնքը ուժի մէջ է Մայիսէն ի վեր։ Միջգերատեսչական յանձնաժողով մը կը զբաղի ռազմագերիներու, պատանդներու եւ անհետ կորածներու հարցերով։
Ալէն Սիմոնեան ընդգծեց դատաբժշկական եւ ծագումնաբանական (genetic) փորձաքննութեան յառաջընթացը։ Իր կարծիքով՝ Ատրպէյճանի հետ խաղաղութիւնը նոր հնարաւորութիւններ կը բանայ այս մարդասիրական հարցերուն մէջ։ «Խաղաղութիւնը պէտք է շօշափելի ըլլայ նաեւ այն ընտանիքներուն համար, որոնք տակաւին լուր կը սպասեն», ըսաւ ան։
Այց մը Ատրպէյճան եւ փոխուելիք Ապահովութեան խորհուրդ մը
Լրագրողներուն հետ զրուցելով՝ Ալէն Սիմոնեան յստակացուց, որ Ատրպէյճան իր այցը տեղի պիտի ունենայ յառաջիկայ ամիս, Պաքուէն դուրս։ Պիտի քննարկուին համագործակցութիւն եւ արհեստագիտական հարցեր։ Հիքմեթ Հաճիեւ 14 Յունիսին Դիլիջանի մէջ ընդունուած էր Արմէն Գրիգորեանի կողմէ, որ այն ատեն Ապահովութեան խորհուրդի քարտուղարն էր։ Նոյեմբերի վերջաւորութեան Հայաստան կը սպասուին նաեւ ատրպէյճանական հասարակական կազմակերպութիւններու ներկայացուցիչներ՝ «Խաղաղութեան կամուրջ» նախաձեռնութեան ծիրին մէջ։
Իր հաստատութեան ապագան սակայն անորոշ է։ Նոր Սահմանադրութեան նախագիծը այլեւս չի նախատեսեր Ապահովութեան խորհուրդը որպէս սահմանադրական մարմին։ Ապահովութեան կառոյց մը պիտի մնայ, թերեւս ազգային ապահովութեան խորհրդականի մը ձեւով։ Սիմոնեան չի բացառեր այլ պաշտօն մը ստանձնել. «որոշողը վարչապետն է»։
Վերլուծում
Անհետ կորածներու հարցը խաղաղութեան գործընթացին ամենազգայուն հարցերէն մէկն է։ Ան կը վերաբերի հազարաւոր ընտանիքներու եւ կը սնուցանէ իշխանութիւններուն հանդէպ անվստահութիւնը, զոր Փաշինեան ինք ընդունեց։ Հարցը միջազգային խորհրդաժողովի մը բերելով՝ Երեւան կը փնտռէ մեթոտներ եւ արտաքին աջակցութիւն, մանաւանդ ԿԽՄԿ-ի։ Կառավարութիւնը Պաքուի հետ համագործակցութիւնը կը ներկայացնէ որպէս միակ արդիւնաւէտ ճամբան։ Բայց տեղեկութիւններու փոխանակումը տակաւին պէտք է կառուցել, եւ իւրաքանչիւր կողմ միւսը կը կասկածի տուեալներ պահելու մէջ։ Սիմոնեանի Դեկտեմբերեան այցը այս երկխօսութեան շօշափելի փորձաքարը պիտի ըլլայ։
Կարելի հետեւանքներ
Խորհրդաժողովը կը շարունակուի 20 Նոյեմբերին։ Ալէն Սիմոնեանի Ատրպէյճան այցելութեան ճշգրիտ թուականն ու վայրը չեն հրապարակուած։ Սահմանադրութեան նախագիծը պէտք է հրապարակուի յառաջիկայ օրերուն։


