Հայաստանի երկաթուղին. ՌԵԳ-ի զիջումին հայ-ռուսական աշխատանքային խումբը առաջին անգամ հաւաքուեցաւ Երեւանի մէջ
- Հրատարակուած՝
- Վայր
- Երեւան, Հայաստան
- Դէպքին թուականը
- Անցած դէպք —

Ամփոփում
Հայկական երկաթուղիի ապագային նուիրուած հայ-ռուսական աշխատանքային խումբը առաջին անգամ հաւաքուեցաւ երեքշաբթի, 17 Նոյեմբերին, Երեւանի մէջ։ Հանդիպումը տեղի կ՚ունենայ գոց դռներու ետեւ, առանց մամուլի, Տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցուածքներու նախարարութեան մէջ։ Հայկական կողմը կը գլխաւորէ փոխնախարար Դաւիթ Իվանեան։ Ռուսական կողմէն ներկայ են տրանսպորտի փոխնախարար Ալեքսէյ Շիլօն եւ «Ռուսական երկաթուղիներ»-ու (ՌԵԳ) գլխաւոր տնօրէնի տեղակալ Վիաչեսլաւ Պաւլովսկին։ 2008-էն ի վեր հայկական ցանցը երեսնամեայ զիջումով կը շահագործէ ՌԵԳ-ի դուստր ընկերութիւնը՝ «Հարաւկովկասեան երկաթուղի»-ն։ Փետրուարէն ի վեր Նիկոլ Փաշինեան կը գտնէ, որ ռուսական կառավարումը կը վնասէ երկրին, եւ կ՚առաջարկէ զիջումը փոխանցել երրորդ երկրի մը։ Մոսկուա կը մերժէ եւ կը յիշեցնէ իր ներդրումները։ Հոկտեմբերին ստեղծուած խումբը երեք ամիս ունի յառաջընթաց արձանագրելու։
Նիստէն ետք որեւէ յայտարարութիւն նախատեսուած չէր։ Նախարարութեան խօսնակը միայն հաստատեց քննարկումներուն սկիզբը։ Օրակարգը մէկ տողի մէջ կը տեղաւորուի. հայկական երկաթուղիի գործունէութիւնը։
Ձեւաչափը ծնաւ 14 Հոկտեմբերին։ Այդ օր ՌԵԳ-ի ղեկավար Օլեգ Պելոզերովի գլխաւորած պատուիրակութիւն մը հանդիպեցաւ հայկական կառավարութեան։ Խզումի փոխարէն կողմերը յայտարարեցին, որ պիտի շարունակեն միասին աշխատիլ։ Պելոզերով ըսաւ, որ բաց է զիջումի արդիւնաւէտութեան համատեղ գնահատման։ Նիկոլ Փաշինեանի խօսքով՝ խումբը պէտք է միջոցներ առաջարկէ հայկական երկաթուղին աւելի մրցունակ դարձնելու համար։
2008-ին ստորագրուած զիջում մը
Համաձայնագիրը ստորագրուած է 13 Փետրուար 2008-ին։ Ան ցանցին շահագործումը կը յանձնէ «Հարաւկովկասեան երկաթուղի»-ին երեսուն տարով, մինչեւ 2038, տասը տարուան հաւանական երկարաձգումով։ Գիծերն ու կայարանները կը մնան հայկական պետութեան սեփականութիւն։ Պայմանագիրը երկարաձգելու համար իւրաքանչիւր կողմ պէտք է միւսին առաջարկ ներկայացնէ մինչեւ Օգոստոս 2027։
ՌԵԳ-ը կը պնդէ, որ շահաբաժին չէ վճարած եւ ամէն ինչ վերաներդրած է։ Օլեգ Պելոզերով 2008-2025-ի ներդրումները կը գնահատէ մօտաւորապէս 396 միլիոն տոլար։ Մոսկուա կը զգուշացնէ. պայմանագրի որեւէ փոփոխութիւն կամ լուծում պէտք է նկատի առնէ զայն։
Ի՛նչ կ՚ուզէ Երեւանը
Նիկոլ Փաշինեան բանավէճը բացաւ Փետրուարին։ Իր կարծիքով՝ ռուսական կառավարումը Հայաստանը կը զրկէ ռազմավարական դիրքերէ եւ մրցակցային առաւելութիւններէ։ Ռուսիոյ դէմ արեւմտեան պատժամիջոցները, ըստ իրեն, կը վանեն ներդրողներն ու փոխադրողները։ Ան առաջարկեց, որ զիջումը գնէ երրորդ երկիր մը, որ լաւ յարաբերութիւններ ունի թէ՛ Երեւանի, թէ՛ Մոսկուայի հետ։ Ան յիշեց Ղազախստանը, Արաբական Միացեալ Էմիրութիւնները եւ Քաթարը, սակայն անոնցմէ ոչ մէկը պաշտօնական թեկնածու է։
Օգոստոսի վերջաւորութեան ան յիշեց 350-400 միլիոն տոլարի գին մը՝ առանց գրաւոր առաջարկի։ Ռուսիոյ փոխվարչապետ Ալեքսէյ Օվերչուք պատասխանեց, որ Ռուսիա պատճառ չի տեսներ իր իրաւունքները զիջելու։ Վլատիմիր Փութին նոր ներդրումները կը կապէ բեռնափոխադրումներու ծաւալին, որ կրնայ աճիլ, եթէ տարածաշրջանի սահմանները բացուին։
Մոսկուայի հետ ծանրաբեռն շաբաթ մը
Հանդիպումը կը բանայ երկու մայրաքաղաքներուն միջեւ խիտ շարք մը։ Նիկոլ Փաշինեանի որոշումով՝ տնտեսութեան նախարար Գէորգ Պապոյեան չորեքշաբթի եւ հինգշաբթի Մոսկուա կը մեկնի։ Ան պիտի մասնակցի Եւրասիական տնտեսական միութեան (ԵԱՏՄ) առեւտրական քաղաքականութեան եւ արդիւնաբերութեան առաջնահերթ ոլորտներուն շուրջ խորհրդակցութիւններուն։
Ետին պլանի վրայ բաց կը մնայ ուրիշ հարց մը. հայկական արտադրանքի դէմ ռուսական սահմանափակումները, որոնց քննութիւնը Եւրասիական յանձնաժողովին մէջ Նոյեմբերի սկիզբը երկու անգամ յետաձգուեցաւ։
Վերլուծում
Երկաթուղին դարձած է հայ-ռուսական յարաբերութիւններու փորձաքար։ Երեւան կ՚ուզէ միանալ նոր ճամբաներու. Կարս-Գիւմրի գիծը դէպի Թուրքիա, TRIPP ճամբան՝ Սիւնիքի մէջ։ Կառավարութեան համար պատժամիջոցներու ենթակայ ռուսական ընկերութեան մը կառավարած ցանցը կը դժուարացնէ այս ծրագիրները։ Մոսկուա կը պաշտպանէ օրինական պայմանագիր մը եւ ներդրուած հարիւրաւոր միլիոններ։ Գոց դռները եւ յայտարարութեան բացակայութիւնը ցոյց կու տան, որ ոչինչ որոշուած է։ Խումբը միայն երեք ամիս ունի։ Անոր եզրակացութիւնները ցոյց պիտի տան՝ կողմերը կ՚երթա՞ն վաճառքի, վերաբանակցութեան, թէ՝ բարեփոխուած ներկայ վիճակի։
Կարելի հետեւանքներ
Խումբին եռամսեայ լիազօրութիւնը կը տեւէ մօտաւորապէս մինչեւ Յունուարի կէսը։ Երկրորդ նիստի կամ հրապարակային եզրակացութիւններու թուական չէ յայտարարուած։ Օգոստոս 2027-ի ժամկէտը՝ զիջումի հաւանական երկարաձգման համար, կը ծանրանայ բանակցութիւններուն վրայ։


