Կարս–Կիւմրի. Թուրքիան կը շարունակէ երկաթուղիի աշխատանքները մինչեւ հայկական սահման
- Հրատարակուած՝
- Վայր
- Ագեաքա (Կարս), Թուրքիա
- Դէպքին թուականը
- Անցած դէպք —
Ամփոփում
Կարս–Կիւմրի երկաթուղիի վերանորոգման աշխատանքները կը շարունակուին թրքական կողմը, մինչեւ հայկական սահման։ Ագեաքա շրջանի գայմագամ Իսմայիլ Տեմիրթաշ եւ Կարսի նահանգային ընդհանուր խորհուրդի նախագահ Ֆուադ Արսլան այցելեցին աշխատավայրը, ըստ թրքական IHA գործակալութեան, որ լուրը հրապարակեց Ուրբաթ, 13 Նոյեմբերին։ Անոնք տեղեկութիւններ ստացան աշխատանքները իրականացնող ընկերութենէն։ Տասնամեակներէ ի վեր գոց գիծը եւ Ագեաքայի սահմանային անցակէտը կրնան փոխել այս գիւղական շրջանի կեանքը։ Այցը տեղի ունեցաւ Նիկոլ Փաշինեանի Անթալիայի մէջ ըսածէն մէկ օր ետք. «Հիմա պէտք է նորոգենք եւ բանանք մեր երկիրներուն միջեւ երկաթուղին, եւ կ՚աշխատինք այդ ուղղութեամբ»։ Սահմանը գոց է 1993-էն ի վեր։
Այց՝ սահմանային գիծին վրայ
Ըստ IHA-ի՝ Իսմայիլ Տեմիրթաշ Ֆուադ Արսլանի հետ այցելեց սահմանին վրայ կառուցուող հատուածը։ Տեղւոյն վրայ ընկերութեան ներկայացուցիչ մը իրեն ներկայացուց աշխատանքներու վիճակը, ընթացիկ գործերը եւ ծրագրի յառաջընթացը։ Հայաստանի մէջ լուրը տարածեց Aysor կայքը՝ թրքական Ermenihaber լրատուամիջոցին յղելով։
Թրքական գործակալութիւնը կը շեշտէ տեղացիներու սպասումը։ Ագեաքայի սահմանային անցակէտը, որ կը կոչուի Տողու Գափը («Արեւելեան դարպաս»), եւ երկաթուղին տարիներէ ի վեր գոց են։ Բնակիչները «ուշադրութեամբ կը հետեւին» անոնց վերաբացման՝ յուսալով, որ ան թափ պիտի տայ շրջանի առեւտուրին, տնտեսութեան եւ փոխադրութեան։
Քսան քիլոմեթր՝ Ագեաքայէն Կիւմրի
Աշխարհագրութիւնը պարզ է։ Կարսէն Ագեաքա գնացքը արդէն կ՚երթեւեկէ. մօտ 57 քիլոմեթր, շուրջ յիսուն վայրկեան։ Ագեաքայէն Կիւմրի կը մնայ միայն 18-20 քիլոմեթր գիծ։ Այսինքն՝ կէս ժամուան ճամբայ, եթէ սահմանը բացուէր։
Ամրան, Ագեաքայի քաղաքապետը կ՚ըսէր, թէ թրքական հատուածի նորոգումը երկու-երեք ամիս պիտի տեւէ։ 10 Նոյեմբերին Թուրքիոյ փոխադրութեան նախարար Ապտիւլգատիր Ուրալօղլու յայտարարեց, թէ նախապատրաստութիւնները աւարտած են թէ՛ երկաթուղիին, թէ՛ Մարգարայի դիմաց գտնուող Ալիճանի ցամաքային անցակէտին համար։
Հայկական կողմը ամէն ինչ տակաւին կառուցելի է
Հայաստանի մէջ Կիւմրիէն մինչեւ սահման 21 քիլոմեթրնոց հատուածը լքուած է 1990-ականներու սկիզբէն ի վեր։ Օգոստոսին Տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցուածքներու նախարար Դաւիթ Խուտաթեան յայտարարեց նախագծային աշխատանքներու միջազգային մրցոյթ։ Շինարարութիւնը կը գնահատուի մօտ 15 միլիոն տոլար, իսկ աշխատանքներուն համար առանձին մրցոյթ պիտի ըլլայ։
Հայաստանի երկաթուղային ցանցը 2008-էն ի վեր կը կառավարէ ռուսական երկաթուղիներու (ՌԺՏ) դուստր ընկերութիւն մը՝ 30-ամեայ կոնցեսիոնով։ Երեւան յայտնած է, որ ինք պիտի ֆինանսաւորէ այս հատուածի վերականգնումը։ Երկու երկիրները 28 Ապրիլին Կարսի մէջ գումարած էին նաեւ գիծին նուիրուած աշխատանքային խումբի նիստ մը։
Վերլուծում
Թրքական կողմը աշխատանքները կը յառաջանան, եւ տեղական պաշտօնեաները կ՚ուզեն որ ատիկա գիտցուի։ Հայկական կողմը տակաւին նախագծման փուլին է։ Այս տարբերութիւնը էականը կ՚ըսէ. գիծերը թերեւս պատրաստ ըլլան քաղաքականութենէն առաջ։ Անգարա տակաւին սահմանի բացումը կը կապէ Հայաստանի եւ Ատրպէյճանի միջեւ խաղաղութեան պայմանագիրի ստորագրութեան։ Փաշինեանի եւ Էրտողանի դրական խօսքերը Անթալիայի մէջ, ապա Փաշինեան–Ալիեւ հանդիպումը Տուպլինի մէջ յոյս կը սնուցանեն։ Բայց բացման որեւէ թուական յայտարարուած չէ։ Կիւմրիի, ինչպէս Ագեաքայի համար, գնացքը կը մնայ խոստում։
Կարելի հետեւանքներ
Սահմանի եւ գիծի բացման որեւէ թուական յայտարարուած չէ։ Հայկական կողմը 21 քմ հատուածի շինարարութեան մրցոյթը պէտք է յաջորդէ նախագծման փուլին։
