Եոհան Վատեֆուլ Պաքու ապա Երեւան. Պերլին կը զօրակցի խաղաղութեան եւ կը զգուշացնէ Մոսկուան
- Հրատարակուած՝
- Վայր
- Պաքու, Ատրպէյճան
- Դէպքին թուականը
- Անցած դէպք —

Ամփոփում
Գերմանիոյ արտաքին գործոց նախարար Եոհան Վատեֆուլ առաջին անգամ կը շրջի Հարաւային Կովկասի մէջ. Երեքշաբթի՝ 17 Նոյեմբերին, Պաքու, Չորեքշաբթի՝ 18-ին, Երեւան։ Անոր պատգամը յստակ է. տարածաշրջանը Հայաստանի եւ Ատրպէյճանի միջեւ խաղաղութեան «պատմական առիթ» ունի, եւ զայն պէտք է օգտագործել։ Մեկնելէ առաջ ան անդրադարձաւ նաեւ Ռուսիոյ։ Անոր խօսքով՝ Մոսկուա կը ջանայ պահել իր ազդեցութիւնը տարածաշրջանին մէջ «մարդոց եւ անոնց ապագային հաշւոյն»։ Անոր դրացիներուն մերձեցումը Եւրոպայի հետ, ըստ նախարարին, «չի կրնար Մոսկուայի մէջ որոշուիլ»։ Պաքուի մէջ զինք ընդունեց նախագահ Իլհամ Ալիեւ։ Երեւանի մէջ նախատեսուած են հանդիպումներ վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի եւ արտաքին գործոց նախարար Արարատ Միրզոյեանի հետ, ինչպէս նաեւ համատեղ մամլոյ ասուլիս։ Պերլին իրեն կը ներկայացնէ իբրեւ երկու երկիրներուն «վստահելի գործընկեր եւ բարեկամ»։
Եոհան Վատեֆուլի համար առաջին փորձառութիւն մըն է։ Գերմանական դիւանագիտութեան ղեկավարը իբրեւ նախարար երբեք չէր այցելած Պաքու կամ Երեւան։ Ան ընտրեց հետեւեալ կարգը. նախ Ատրպէյճան, յաջորդ օրը՝ Հայաստան։
Ժամանակը պատահական չէ։ Երկու երկիրներուն միջեւ խաղաղութեան համաձայնագիրը նախաստորագրուեցաւ 2025-ի Օգոստոսին Ուաշինկթընի մէջ, Ամերիկայի նախագահ Տանըլտ Թրամփի միջնորդութեամբ։ Ան տակաւին ստորագրուած չէ։
«Հարաւային Կովկասը շրջադարձային պահու մը մէջ է»
Մեկնումէն առաջ իր նախարարութեան տարածած յայտարարութեան մէջ Վատեֆուլ կը խօսի «շրջադարձի» մասին։ Անոր կարծիքով՝ տարածաշրջանը առիթ ունի «վերջնականապէս յաղթահարելու տասնամեակներու պատերազմը, բռնութիւնը եւ տեղահանութիւնը»։ «Այն, որ երկար ատեն գրեթէ անկարելի կը թուէր, այժմ հասանելի դարձած է», կ՚աւելցնէ ան։
Ան կը գնահատէ նախագահ Ալիեւի եւ վարչապետ Փաշինեանի «քաջութիւնն ու պատասխանատւութիւնը»։ Համաձայնագրին նախաստորագրումը, ըստ իրեն, «կարեւոր հանգրուան» մըն էր։ Այժմ պէտք է վճռականօրէն յառաջանալ։ Սահմանին երկու կողմերու բնակիչները պէտք է զգան, որ քաջութիւնը արդիւնք կու տայ. աւելի ապահովութիւն, բաց ճամբաներ, տնտեսական յոյս։
Նախարարը չխնայեց Մոսկուան։ Ան յիշեց Ուքրանիոյ պատերազմը եւ Ռուսիոյ «հետզհետէ աւելի բացայայտ սպառնալիքները»։ Անոր կարծիքով՝ Վլատիմիր Փութին չ՚ուզեր ինքնիշխան պետութիւններէ բաղկացած եւրոպական կարգ մը։ «Ժամանակն է լսելու» Հայաստանի եւ Ատրպէյճանի «ձայնը», կ՚եզրակացնէ ան։
Պաքու. կազ, փոխադրութիւն եւ Միջին միջանցք
Երեքշաբթի Իլհամ Ալիեւ ընդունեց գերմանական պատուիրակութիւնը։ Ատրպէյճանի նախագահութեան համաձայն՝ կողմերը քննարկեցին ուժանիւթ, փոխադրութիւն, լոճիսթիք, ներդրումներ եւ զբօսաշրջութիւն։ Անոնք յիշեցին, որ ատրպէյճանական կազի արտածումը դէպի Գերմանիա սկսած է այս տարի, եւ ընդգծեցին Ատրպէյճանի դերը Միջին միջանցքին մէջ՝ Չինաստանի եւ Եւրոպայի միջեւ առեւտրական ճամբուն վրայ։
Յայտագիրը կը նախատեսէ նաեւ հանդիպում արտաքին գործոց նախարար Ճեյհուն Պայրամովի հետ, հանդիպում կրօնական ներկայացուցիչներու հետ Պաքուի աշքենազեան սինակոկին մէջ եւ ծաղկեպսակի զետեղում՝ ի յիշատակ զոհուած զինուորներու եւ քաղաքացիներու։
Երեւան. Եւրոպա եւ բնականոնացում
Չորեքշաբթի Արարատ Միրզոյեան պիտի ընդունի իր պաշտօնակիցը, յայտարարեց Հայաստանի արտաքին գործոց նախարարութեան մամլոյ խօսնակ Անի Պատալեան։ Նախատեսուած է համատեղ մամլոյ ասուլիս։ Պերլինի համաձայն՝ քննարկումները պիտի անդրադառնան Հայաստանի եւ Եւրոպական Միութեան մերձեցման, ինչպէս նաեւ Ատրպէյճանի ու Թուրքիոյ հետ յարաբերութիւններու բնականոնացման։
Երկու երկիրները «ռազմավարական օրակարգ» մը ստորագրեցին 2025-ի Դեկտեմբերին, երբ Նիկոլ Փաշինեան Պերլինի մէջ հանդիպեցաւ կանցլեր Ֆրիտրիխ Մերցի հետ։ 2027-ին Գերմանիա եւ Հայաստան պիտի նշեն իրենց դիւանագիտական յարաբերութիւններուն 35-ամեակը։ Երեւանի Կէօթէ հիմնարկը վերջերս տեղափոխուեցաւ նոր շէնք մը։
Վերլուծում
Շրջապտոյտը պարզ մեթոտի մը կը հետեւի. երկու մայրաքաղաքները՝ մէկը միւսին ետեւէն, նոյն պատգամով։ Պերլին իւրաքանչիւրին հետ ռազմավարական օրակարգ ստորագրած է՝ 2025-ի Դեկտեմբերին Երեւանի, 2026-ի Յուլիսին Պաքուի հետ։ Ատրպէյճանի պարագային Գերմանիոյ շահը նախ ուժանիւթն է. կազը այժմ կը հասնի Գերմանիա։ Հայաստանի պարագային խնդիրը եւրոպական կապուածութիւնն է։ Ամէնէն յստակ բաժինը Ռուսիոյ կը վերաբերի։ Պնդելով, որ անոր դրացիներուն ապագան Մոսկուայի մէջ չ՚որոշուիր, Վատեֆուլ կը հետեւի Պրիւքսէլի գիծին՝ այնպիսի երկիր մը մեկնելու նախօրեակին, որ տակաւին ՀԱՊԿ-ի եւ Եւրասիական տնտեսական միութեան անդամ է։
Կարելի հետեւանքներ
Չորեքշաբթի Երեւանի մէջ Միրզոյեան–Վատեֆուլ մամլոյ ասուլիսը ցոյց պիտի տայ, թէ արդեօք խօսքերը կ՚ուղեկցուին գործնական ծրագիրներով։ Խաղաղութեան համաձայնագրին ստորագրումը կը մնայ կապուած Հայաստանի Սահմանադրութեան հարցին, զոր Պաքու իբրեւ պայման կը դնէ։


