Հայաստանի եւ աշխարհի հայերու լուրերը՝ բացատրուած։

Հայաստան Աշխարհ

Ֆրանքոֆոնի. Փնոմ Փէնի բանաձեւը կ՚ողջունէ Հայաստանի եւ Ատրպէյճանի միջեւ խաղաղութիւնը

Հրատարակուած՝
Վայր
Փնոմ Փէն (Կամպոտիա)
Դէպքին թուականը
Անցած դէպք —
Նիկոլ Փաշինեան՝ մուգ կապոյտ տարազով եւ կարմիր փողկապով, նստած պատուիրակութիւններու սեղանին շուրջ, թուղթ մը կը կարդայ. ետեւը՝ իր պատուիրակութեան անդամներ։
Նիկոլ Փաշինեան Ֆրանքոֆոնիի 20-րդ գագաթնաժողովի լիագումար նիստերուն ընթացքին, Փնոմ Փէն, Նոյեմբեր 2026։ Լուսանկար՝ Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետի աշխատակազմ / CC BY-ND 3.0

Ամփոփում

Այո՛, Ֆրանքոֆոնին պաշտօնապէս կը սատարէ Հայաստանի եւ Ատրպէյճանի միջեւ խաղաղութեան։ 15-16 Նոյեմբերին Կամպոտիոյ մայրաքաղաք Փնոմ Փէնի մէջ հաւաքուած Ֆրանքոֆոնիի միջազգային կազմակերպութեան պետութիւններու եւ կառավարութիւններու ղեկավարները ընդունեցին բանաձեւ մը՝ ճգնաժամերու եւ խաղաղութեան ամրապնդման մասին։ Անոր մէջ ամբողջ գլուխ մը նուիրուած է Հայաստանին։ Բանաձեւը կ՚ողջունէ 8 Օգոստոս 2025-ի Ուաշինկթընի հռչակագիրը եւ Երեւանի ու Պաքուի միջեւ խաղաղութեան համաձայնագրի նախաստորագրումը։ Ան կը սատարէ TRIPP ճանապարհին եւ Թուրքիոյ հետ սահմանին վերաբացման ջանքերուն։ Ան կոչ կ՚ընէ լուծելու մարդասիրական հարցերը, ներառեալ՝ պահուած անձերու ազատ արձակումը։ Կազմակերպութիւնը կը գնահատէ նաեւ Ղարաբաղէն եկած փախստականներու ինտեգրումը եւ 7 Յունիս 2026-ի խորհրդարանական ընտրութիւնները։ Դիւանագիտական յաջողութիւն մըն է Նիկոլ Փաշինեանի համար, որ ներկայ էր գագաթնաժողովին։

Փաստաթուղթը կը կոչուի «Ֆրանքոֆոն տարածքին մէջ ճգնաժամային իրավիճակներու, անոնց յաղթահարման եւ խաղաղութեան ամրապնդման մասին բանաձեւ»։ Ան ընդունուեցաւ 20-րդ գագաթնաժողովի աւարտին՝ Փնոմ Փէնի հռչակագիրին հետ։ Հայաստանի արտաքին գործոց նախարարութիւնը անոր ամփոփումը հրապարակեց Երկուշաբթի։

Վեց կէտ՝ Հայաստանի մասին

Անդամ պետութիւնները «կը սատարեն» Հայաստանի եւ Ատրպէյճանի յարաբերութիւններու կարգաւորման մէջ արձանագրուած առաջընթացին։ Անոնք կը քաջալերեն երկխօսութիւնը «արդար, ներառական եւ մատչելի» տարածաշրջանային հաղորդակցութեան մասին։ Յիշուած են երկու ծրագիր՝ Երեւանի «Խաղաղութեան խաչմերուկ»ը եւ TRIPP ճանապարհը, որ պիտի անցնի Հայաստանի հարաւէն։

Ատրպէյճանի հետ սահմանին մասին՝ բանաձեւը կը սատարէ սահմանազատման՝ ինքնիշխանութեան եւ տարածքային ամբողջականութեան փոխադարձ ճանաչման հիման վրայ, 1991-ի Ալմա Աթայի հռչակագիրին համաձայն։ Այս է այն բանաձեւումը, զոր հայկական դիւանագիտութիւնը տարիներէ ի վեր կը պաշտպանէ։

Մարդասիրական հարցերուն մէջ փաստաթուղթը աւելի հեռուն կ՚երթայ։ Չլուծուած հարցերու կարգաւորումը, «ներառեալ՝ պահուած անձերու ազատ արձակումը», եւ անհետ կորածներու ճակատագրին պարզաբանումը պիտի նպաստեն վստահութեան։ Ակնարկը յստակ է Պաքուի բանտերուն մէջ գտնուող հայերուն։

Փախստականներ, ընտրութիւններ, ապատեղեկատուութիւն

Կազմակերպութիւնը կը գնահատէ հայկական կառավարութեան ջանքերը՝ Ղարաբաղէն եկած փախստականները ինտեգրելու համար։ Ան կ՚ողջունէ նաեւ 7 Յունիս 2026-ի խորհրդարանական ընտրութիւններու «պատշաճ անցկացումը» եւ օտար միջամտութեան ու տեղեկատուական խեղաթիւրումներու դէմ պայքարը։

Փնոմ Փէնի հռչակագիրը կ՚ողջունէ Հոկտեմբերին Երեւանի մէջ կայացած կենսաբազմազանութեան COP17 համաժողովի արդիւնքները։ Ան կը յիշէ նաեւ խաղաղութեան կրթութիւնը, որուն մասին ՄԱԿ-ը բանաձեւ ընդունեց 4 Յունիս 2026-ին՝ Հայաստանի նախաձեռնութեամբ։

Փաշինեան՝ լիագումար նիստին

Լիագումար նիստերուն ընթացքին Նիկոլ Փաշինեան խօսեցաւ Ատրպէյճանի հետ խաղաղութեան եւ տարածաշրջանային համագործակցութեան մասին, ըստ իր աշխատակազմին։ Գագաթնաժողովի եզրին ան հանդիպեցաւ Կամպոտիոյ վարչապետ Հուն Մանէթի հետ, նախորդ օրը՝ Մոլտովայի վարչապետին հետ։

Վերլուծում

Ատրպէյճան Ֆրանքոֆոնիի անդամ չէ։ Ուրեմն Երեւան հոս իր դաշտին վրայ էր՝ տասնեակ պետութիւններու եւ կառավարութիւններու առջեւ, ներառեալ Ֆրանսան։ Բանաձեւը պարտադիր ուժ չունի։ Բայց ան սեւով ճերմակի վրայ կ՚արձանագրէ հայկական դիրքորոշումը՝ նախաստորագրուած խաղաղութիւն, Ալմա Աթայի վրայ հիմնուած սահման, TRIPP եւ բացում դէպի Թուրքիա։ Ամենազգայուն կէտը պահուած անձերու յիշատակումն է։ Տուպլինի համատեղ հաղորդագրութեան այս հարցին շուրջ լռութենէն ետք, Երեւան այժմ ունի բազմակողմ փաստաթուղթ մը։ Մնայ տեսնել՝ այս աջակցութիւնը կշիռ պիտի ունենա՞յ Պաքուի մէջ։

Կարելի հետեւանքներ

Խաղաղութեան, սահմանին եւ պահուած անձերու մասին Հայաստանի դիրքորոշումը այժմ կը գտնուի Ֆրանքոֆոնիի պետութիւններու ղեկավարներուն ընդունած փաստաթուղթի մը մէջ։

Նիկոլ Փաշինեան՝ ձախ կողմը բազկաթոռի վրայ նստած, ձեռքի շարժումով կը խօսի նշումներ բռնած վարողի մը դիմաց, Միջազգային եւ եւրոպական հարցերու հիմնարկի կապոյտ վահանակին առջեւ։

Հայաստան Եւրոպա

Տուպլինէն ետք Փաշինեան կը մեկնի Ֆրանքոֆոնիայի գագաթնաժողովին՝ Փնոմ Փեն

Նիկոլ Փաշինեան գագաթնաժողովէ գագաթնաժողով կ՚անցնի։ Ուրբաթ, 13 Նոյեմբերին, Իրլանտայէն մեկնելէ առաջ, Հայաստանի վարչապետը Տուպլինի Միջազգային եւ եւրոպական հարցերու հիմնարկին…

Հասանելի է՝ Français, English, Русский, Արեւմտահայերէն

Արխիւային լուսանկար. առաստաղի լոյսերով լուսաւորուած դատական մեծ սրահ մը՝ լեցուն ետեւէն երեւցող հանդիսատեսներով. խորքը՝ դատաւորները իրենց բարձրադիր սեղանին ետեւ, ատրպէյճանական դրօշի եւ պաստառներու առջեւ։

Հայաստան Հարաւային Կովկաս

Պաքու. ձերբակալուած է Ղարաբաղի խորհրդարանի նախկին նախագահ Դաւիթ Իշխանեանի փաստաբանը

Ատրպէյճանի մէջ ձերբակալուած է Դաւիթ Իշխանեանի փաստաբանը։ Իշխանեան Լեռնային Ղարաբաղի խորհրդարանի նախկին նախագահն է եւ կը պահուի Պաքուի մէջ։ Էլչին Ամիրով կ՚ամբաստանուի կրկնուող…

Հասանելի է՝ Français, English, Русский, Արեւմտահայերէն

Արաքսի ձորը Մեղրիի մօտ, Հայաստանի հարաւային սահման, սահմանամերձ միջանցքի տեսարան։

Աշխարհ Հարաւային Կովկաս

TRIPP. Ուաշինկթըն, Երեւան եւ Պաքու կը մեկնարկեն տեխնիկական խմբեր՝ փոխադրում եւ էլեկտրաէներգիա

7 Նոյեմբեր 2026-ին Միացեալ Նահանգները, Հայաստան եւ Ազրպէյճան յայտարարած են եռակողմ տեխնիկական պլանաւորման խմբերու մեկնարկ՝ Trump Route for International Peace and Prosperity…

Հասանելի է՝ Français, English, Русский, Արեւմտահայերէն