Հայաստանի եւ աշխարհի հայերու լուրերը՝ բացատրուած։

Մշակոյթ Ֆրանսա

Կրեկորի Պաքեան Գանի մէջ դարձաւ Արուեստներու եւ գրականութեան շքանշանի ասպետ՝ Ազնաւուրի հետ հանդիպումէն քսան տարի ետք

Հրատարակուած՝
Վայր
Գան, Ֆրանսա
Դէպքին թուականը
Անցած դէպք —
Արխիւային լուսանկար (Փարիզ, Ապրիլ 2012). Կրեկորի Պաքեան կ՚երգէ բեմին վրայ՝ խօսափողը ձեռքին, մուգ բաճկոնով եւ ճերմակ շապիկով, կապտաւուն լոյսի տակ։
Կրեկորի Պաքեան Փարիզի Le Réservoir-ի բեմին վրայ, Ապրիլ 2012 (արխիւային լուսանկար)։ Լուսանկար՝ Էլիզապեթկրավա75 / Ուիքիմետիա Քոմընզ / CC BY-SA 4.0 (կտրուած)

Ամփոփում

Ֆրանսահայ երգիչ Կրեկորի Պաքեան ուրբաթ, 13 Նոյեմբերին, Գանի քաղաքապետարանին մէջ ստացաւ Արուեստներու եւ գրականութեան շքանշանի ասպետի նշանները։ Զանոնք Ֆրանսական Հանրապետութեան անունով յանձնեց քաղաքապետ Տաւիթ Լիսնառ։ Ան գնահատեց երգիչին «ներդրումը ֆրանսական երգին եւ անոր տարածման մէջ»։ 1922-ին Ֆրանսա հասած հայ գաղթականներու թոռ՝ Ազուրեան ափի արուեստագէտը կը խօսի «խոր» յուզումի մը մասին, որ կը պսակէ քսանամեայ ասպարէզ մը։ 2000-ականներու կէսին Շարլ Ազնաւուր անոր նուիրած էր երեք երգ։ Այս տարի Պաքեան իր ուսուցիչին յարգանքի տուրք մատուցեց Օլիմփիայի բեմին վրայ՝ 5 Հոկտեմբերին, ապա Երեւանի մէջ՝ լեփ-լեցուն սրահի մը առջեւ։ Իր «Պաքեան կ՚երգէ Ազնաւուր» ներկայացումը 12 Դեկտեմբերին պիտի ըլլայ Մանթոնի մէջ։

Իր ճառին մէջ Տաւիթ Լիսնառ յիշեց Շարլ Ազնաւուրի հետ գրուած երեք երգերը։ Ան նաեւ յիշեց Փարիզի Օլիմփիայի եւ Երեւանի մէջ Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիայի համերգները։

«Ասիկա կտրուած ճամբան չափելու ձեւ մըն է», ըսաւ երգիչը։ Արարողութենէն ետք հրապարակուած գրութեան մը մէջ ան կը յիշեցնէ, որ իր մեծ ծնողները Ֆրանսա հասած են՝ լեզուէն բառ մը իսկ չգիտնալով։ Այս պարգեւը ստանալը, կը գրէ ան, կ՚անցնի «պարզ անձնական պատիւէն» անդին։ Ասիկա նաեւ զգալ է, «թէ Ֆրանսան ինչ կրնայ տալ զինք սիրել ընտրողներուն»։ Ան պատիւը կը բաժնէ զինք «հաւատարմութեամբ եւ նուիրումով» ընկերակցողներուն հետ։

Ազնաւուրի նուիրած երեք երգերը

Ամէն ինչ սկսաւ մօտաւորապէս 2005-ին, Փարիզի Raoul Breton երաժշտական հրատարակչատան մէջ։ Կրեկորի Պաքեան քսան տարեկանի մօտ էր։ Երգիչին որդին՝ Միշա Ազնաւուր, հոն գեղարուեստական ղեկավարն էր։ Շարլ Ազնաւուր լսեց «Je vis ma vie» երգին փորձնական ձայնագրութիւնը եւ զայն հրաւիրեց իր հետ դաշնամուրին քով աշխատելու։

Նուիրուած երեք երգերէն միայն մէկը լոյս տեսաւ. «L’Adolescence»։ Ազնաւուրի մահէն ետք՝ Հոկտեմբեր 2018-ին, Պաքեան ձայնագրեց «Maître chanteur»-ը, յարգանքի տուրք մը, զոր արդէն կ՚երգէր բեմին վրայ։ Երաժշտութենէն առաջ մարզանքն էր. 15 տարեկանին քարթինկի ախոյեան՝ ան տարի մը ետք ընտրեց երգը՝ «Graines de star» հեռուստատեսային մրցոյթին մէջ յաղթելէ ետք։ Ատկէ ի վեր ան ելոյթ ունեցած է Ալհամպրայի, Փալասի եւ Գազինօ տը Փարիի մէջ։

Ազնաւուրի նշանին տակ անցած 2026 տարի մը

5 Հոկտեմբերին «Պաքեան կ՚երգէ Ազնաւուր»-ը բեմ բարձրացաւ Օլիմփիայի մէջ։ Գրեթէ երկու ժամ ներկայացում, խաղացանկէն մօտ քսան երգ եւ «L’Adolescence»-ը՝ վարպետին անտիպ նուէրը։ Երեկոն կը վարէր Միշա Ազնաւուր։ Հանդիսատեսը երկու անգամ ոտքի ծափահարեց երգիչը։

Քանի մը շաբաթ ետք Պաքեան երգեց Երեւանի մէջ՝ լեփ-լեցուն սրահի մը առջեւ։ Յաջորդ թուականը՝ շաբաթ, 12 Դեկտեմբեր, ժամը 20-ին, Մանթոնի Եւրոպայի պալատի Ֆրանսիս Փալմերօ թատրոնին մէջ։ Տոմսերը կ՚արժեն 25-էն 30 եւրօ։

Վերլուծում

Պարգեւը կ՚անցնի արուեստագէտի մը կենսագրութենէն անդին։ Ան կը ցոլացնէ Ֆրանսայի հայկական սփիւռքին ծանօթ ուղի մը. ցեղասպանութենէն անմիջապէս ետք հասած մեծ ծնողներ եւ մշակութային կեանքի դէմքեր դարձած թոռներ։ Ազնաւուր, հայ գաղթականներու զաւակ, կը մնայ այդ ուղիին խորհրդանիշը։ Անոր խաղացանկը կրելով՝ Պաքեան կը միանայ այս շարունակականութեան՝ Փարիզի եւ Երեւանի միջեւ։ Յարգանքի ներկայացումը վտանգաւոր խաղադրոյք է. պէտք է գոյութիւն ունենալ յուշարձանի մը կողքին։ Օլիմփիայի ծափահարութիւնները եւ Երեւանի լեփ-լեցուն սրահը ցոյց կու տան, որ հանդիսատեսը կը հետեւի։

Կարելի հետեւանքներ

Յաջորդ հանրային ժամադրութիւնը՝ Մանթոն, 12 Դեկտեմբեր։ Երգիչը կ՚ըսէ, որ կ՚ուզէ շարունակել «նոյն կիրքով, նոյն պահանջկոտութեամբ եւ փոխանցելու նոյն փափաքով»։

Խոհարարապետ Ան-Սոֆի Փիք՝ ճերմակ բաճկոնով, ձեռքին ունի «Հայերու խոհանոցը» գիրքը. իր կողքին կը ժպտին երկու այր մարդ եւ կին մը, ետեւը՝ իր անունը կրող բեժ պատ մը։

Խոհանոց եւ ճաշարաններ Ֆրանսա

«Հայերու խոհանոցը». Քորին եւ Ռիշար Զարզավաթճեան ամբողջ նոյեմբերին Ֆրանսայի մէջ մակագրութեան շրջապտոյտի մէջ են

Քորին եւ Ռիշար Զարզավաթճեան ընթերցողներուն կը ներկայացնեն «Հայերու խոհանոցը» (La cuisine des Arméniens) գիրքը, որ լոյս տեսաւ 8 հոկտեմբերին Solar հրատարակչատան կողմէ (35…

Հասանելի է՝ Français, English, Русский, Արեւմտահայերէն

Հայկական պատառներու ափսէ մը. հաց՝ այծի պանիրով եւ չորցուած լոլիկով, շամփուրիկի վրայ բաստուրմայի կտոր մը եւ լաւաշի փոքր գլանակ մը՝ ամանի մը քով։

Խոհանոց եւ ճաշարաններ Հայաստան

Երեւանի մէջ խոհարար Ալեն Ալեքսանեան Ֆրանսայի դեսպանատան մէջ հայկական սերմերով ճաշեր պատրաստեց

Հայաստանի մէջ Ֆրանսայի դեսպանատունը Երեւանի մէջ կազմակերպեց հայկական ճաշերու համտեսում մը. ճաշերը պատրաստուեցան ֆրանսահայ խոհարար Ալեն Ալեքսանեանի ղեկավարութեամբ, որ Միշըլենի…

Հասանելի է՝ Français, English, Русский, Արեւմտահայերէն

Հրաչեայ Աճառեանի սեւ ու ճերմակ դիմանկարը՝ կիսադէմ, ճաղատ, փոքր կլոր ակնոցով եւ բաց օձիքով շապիկով (արխիւային լուսանկար, 1926)։

Մշակոյթ Ֆրանսա

Փարիզ. Ինալքօն 18-20 Նոյեմբերին կը համախմբէ հայերէնի լեզուաբանները՝ ի յարգանս Հրաչեայ Աճառեանի

Արեւելեան լեզուներու եւ քաղաքակրթութիւններու ազգային հիմնարկը (Ինալքօ) Չորեքշաբթի, 18 Նոյեմբերէն մինչեւ Ուրբաթ, 20 Նոյեմբեր, Փարիզի մէջ կը հիւրընկալէ հայ լեզուաբանութեան…

Հասանելի է՝ Français, English, Русский, Արեւմտահայերէն