Ռուսական սահմանափակումներ. Հայաստան չի բացառեր դիմել Եւրասիական տնտեսական միութեան դատարանին
- Հրատարակուած՝
- Վայր
- Երեւան, Հայաստան
- Դէպքին թուականը
- Անցած դէպք —

Ամփոփում
Հայաստան կրնայ Ռուսիոյ կողմէ իր ապրանքներուն դէմ դրուած սահմանափակումները ներկայացնել Եւրասիական տնտեսական միութեան (ԵԱՏՄ) դատարանին։ Այս մասին Չորեքշաբթի՝ 18 Նոյեմբերին, խորհրդարանին մէջ լրագրողներուն յայտարարեց էկոնոմիկայի նախարար Գէորգ Փափոյեան։ Երեւան նախ կը խնդրէ Եւրասիական տնտեսական յանձնաժողովէն, որ այս միջոցները ճանչնայ որպէս «առեւտրական արգելքներ»։ Բայց հարցին քննարկումը արդէն երկու անգամ յետաձգուած է՝ 3 եւ 10 Նոյեմբերին։ Նախարարը կ՚ուզէ սպասել, մինչեւ որ վստահ ըլլայ յաջողութեան։ Այլապէս «պիտի գործածենք բոլոր գործիքները», զգուշացուց ան։ Նոյն օրը Փափոյեան չեղարկեց Մոսկուա իր ուղեւորութիւնը, որ նախատեսուած էր 18-19 Նոյեմբերին՝ ԵԱՏՄ-ի խորհրդակցութիւններու համար։ Իր երկու գործընկերները վերջին պահուն հրաժարած էին։ Ան կը պնդէ, որ Հայաստան չի ձգտիր ԵԱՏՄ-ը Եւրոպական միութեամբ փոխարինելու։
«Պիտի ներկայացնենք, երբ վստահ ըլլանք, որ պիտի հաստատուի։ Եթէ ոչ, պիտի դիմենք այլ մեքանիզմներու, ներառեալ ԵԱՏՄ դատարանը», ըսաւ նախարարը։ Ան չբացատրեց յաջորդական յետաձգումները։ «Ամէն ինչ կ՚ընենք, որ մօտ ապագային դրական լուրեր ունենանք», միայն աւելցուց ան։
Ապրիլի վերջաւորութենէն ի վեր Մոսկուա սահմանափակած է հայկական բազմաթիւ ապրանքներու մուտքը՝ հանքային ջուր, կոնեակ, գինի, կտրուած ծաղիկներ, պտուղներ, բանջարեղէն, ձուկ, կաթնամթերք։ Ռուսական իշխանութիւնները կը վկայակոչեն առողջապահական եւ պիտակաւորման խախտումներ։ Կարգ մը սահմանափակումներ կը վերաբերին նաեւ միութեան այլ երկիրներ փոխադրութեան։
Վերջին պահուն չեղարկուած ուղեւորութիւն մը Մոսկուա
Փափոյեանի ուղեւորութիւնը պաշտօնականացուած էր 17 Նոյեմբերին՝ կառավարութեան կայքէջին վրայ հրապարակուած որոշումով մը։ Ան պիտի քննարկէր ԵԱՏՄ-ի առեւտրական քաղաքականութիւնը եւ արդիւնաբերութեան առաջնահերթ ոլորտները։
Յաջորդ օրը ան մնաց Երեւան։ Իր խօսքով՝ անդամ այլ երկիրներու երկու նախարարներ այլեւս չէին կրնար ներկայ ըլլալ։ Ուստի նախարարական հանդիպումը չեղարկուեցաւ։ Անոնց փոխարէն կը հանդիպին արդէն Մոսկուա գտնուող փոխնախարարները։ Նախարարը կը շեշտէ, որ խօսքը ընդհանուր ապագայ մաքսային քաղաքականութեան մասին էր, որ համաձայնութիւն կը պահանջէ, եւ ոչ թէ Երեւանի ու Մոսկուայի վէճին։
«Աւելի ծախել՝ թէ՛ ԵՄ-ին, թէ՛ ԵԱՏՄ-ին»
Փափոյեան մերժեց շրջադարձի գաղափարը։ «Ո՞վ ըսաւ, որ կ՚ուզենք ԵԱՏՄ-ը փոխարինել ԵՄ-ով։ Կ՚ուզենք աւելի ծախել թէ՛ ԵՄ-ի, թէ՛ ԵԱՏՄ-ի մէջ», ըսաւ ան։ Ան կ՚ուզէ Ռուսիոյ հետ յարաբերութիւնները պահել «ամենաբարձր մակարդակի վրայ»։
Իր խօսքով՝ Հայաստանի արտահանումը դէպի ԵՄ այս տարի զգալիօրէն աճած է։ Նախարարը յայտարարեց նաեւ հետագծելիութեան եւ որակի հսկողութեան համակարգերու մասին։ Նպատակը՝ որ Հայաստանի մէջ ծախուող ապրանքները արտահանուածներէն վատ չըլլան։ «Ո՞վ ըսաւ, որ լաւագոյնը պէտք է արտադրենք Եւրոպայի համար, իսկ մնացածը ծախենք հայերուն», հարցուց ան։
Վերլուծում
ԵԱՏՄ դատարանը յիշատակելը ազդանշան է, բայց զգոյշ։ Երեւան ցոյց կու տայ, որ իրաւական միջոցներ ունի՝ առանց խզումի հասնելու Մոսկուայի հետ, որ կարեւոր առեւտրական գործընկեր եւ միութեան ամենահզօր անդամն է։ Յանձնաժողովին մէջ յետաձգումները ցոյց կու տան, որ Հայաստան տակաւին չէ ապահոված միութեան այլ անդամներու բաւարար աջակցութիւնը։ Մոսկուայի հանդիպման չեղարկումը ոչինչ կը լուծէ։ Միաժամանակ կոնեակի, ծաղիկներու եւ հանքային ջուրի արտահանողները այլ շուկաներ կը փնտռեն, մանաւանդ Եւրոպական միութեան մէջ։ Հարցը պիտի ազդէ նաեւ ներքին քաղաքական բանավէճին վրայ, ուր կառավարութեան եւրոպական ուղղութիւնը վիճարկուած է։
Կարելի հետեւանքներ
Եւրասիական տնտեսական յանձնաժողովին մէջ նոր թուական չէ ճշդուած։ Փոխնախարարները կը շարունակեն խորհրդակցութիւնները Մոսկուայի մէջ։ ԵԱՏՄ դատարան դիմելու որոշում տակաւին չկայ։

