Հայաստանի խորհրդարան. մեծամասնութիւնը մերժեց օրակարգ մտցնել ընդդիմութեան յայտարարութիւնը «ժողովրդավարութեան յետընթացին» մասին
- Հրատարակուած՝
- Վայր
- Երեւան, Հայաստան
- Դէպքին թուականը
- Անցած դէպք —

Ամփոփում
Հայաստանի խորհրդարանը երեքշաբթի, 17 Նոյեմբերին, մերժեց իր օրակարգ մտցնել ընդդիմութեան յայտարարութեան նախագիծը «ժողովրդավարութեան յետընթացին» մասին։ Քուէարկութիւնը յստակ էր. 54 դէմ, 33 կողմ եւ 4 ձեռնպահ։ «Հայաստան» խմբակցութեան պատրաստած փաստաթուղթը կը կոչուէր «Ժողովրդավարութեան յետընթացը Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ, քաղաքական հետապնդման ենթարկուած անձերու իրաւունքներու պաշտպանութիւնը եւ իրաւական երաշխիքները»։ Իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր»-ը դէմ քուէարկեց։ Անոր երեսփոխան Արման Եղոյեան փաստաթուղթին գնահատականները կոչեց «կեղծ» եւ «անհիմն»։ Գլխաւոր զեկուցող Լիլիթ Գալստեան դատապարտեց մեծամասնութեան «կատարեալ անտարբերութիւնը»՝ ընդդիմութեան կազմակերպած լսումներէն մէկ օր ետք։ Յայտարարուած է «Հայաստան» եւ «Ուժեղ Հայաստան» դաշինքներուն համատեղ յայտարարութիւնը։ Նոյն օրը խորհրդարանի փոխնախագահ Արամ Վարդեւանեան խոստացաւ, որ իր ճամբարը պիտի արգելափակէ Սահմանադրութեան որեւէ փոփոխութիւն։
Սցենարը նախապէս գրուած էր։ 12 Նոյեմբերին պետական-իրաւական հարցերու մշտական յանձնաժողովը բացասական եզրակացութիւն տուած էր։ Փաստաթուղթը տակաւին օրակարգ մտցնելու համար անհրաժեշտ էր առանձին քուէարկութիւն նիստին մէջ։
«Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցութեան ղեկավար Արուսեակ Մանաւազեան յայտարարեց, որ իր երեսփոխանները դէմ պիտի քուէարկեն։ Ապա խորհրդարանի նախագահ Ռուբէն Ռուբինեան կարդաց արդիւնքը. «Հետեւաբար հարցը օրակարգ պիտի չմտնէ»։
Հայկական ժողովրդավարութեան երկու ընթերցում
Լիլիթ Գալստեան յիշեցուց նախորդ օրուան լսումները։ «Հայաստան»-ի կազմակերպած եւ «Ուժեղ Հայաստան»-ի միացած լսումները տեղի ունեցած էին առանց մեծամասնութեան երեսփոխաններու։ «Կը յուսայինք, որ քաղաքական մեծամասնութիւնը շահագրգռուած պիտի ըլլար ժողովրդավարութեան վերահաստատմամբ։ Ան մնաց կատարելապէս անտարբեր», ըսաւ ան։ «Արտայայտեցինք մեր արժէքները եւ մտադիր չենք անոնցմէ հրաժարելու»։
«Քաղաքացիական պայմանագիր»-էն համազեկուցող Արման Եղոյեան բացատրեց բացասական եզրակացութիւնը։ Իր խօսքով՝ փաստաթուղթին գնահատականները «ամբողջովին կեղծ» են եւ որեւէ անկախ դիտորդի գնահատականով հաստատուած չեն։ Ան թիրախ դարձուց նաեւ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւնը, «Հայաստան» դաշինքի հիմնասիւներէն մէկը. «Նոյնիսկ եթէ մեր ժողովրդավարական բարեփոխումները բարելաւելու տեղ ունին, այս հարցով Դաշնակցութեան հետ գործ չունինք»։
Երկու ճամբարներն ալ կը յիշեն Economist Intelligence Unit-ի ժողովրդավարութեան ցուցանիշը։ Արման Եղոյեան տուաւ գնահատականները. 10-էն 3,88՝ 2016-ին, 5,63՝ 2022-ին, ապա 5,35՝ վերջին երեք տարիներուն։ Իր կարծիքով՝ վերջին անկումը պէտք է կարդալ նախապէս հասած բարձր մակարդակի լոյսին տակ։ Ան աւելցուց, որ քաղաքական մշակոյթը կախեալ է նաեւ ընդդիմութեան արարքներէն եւ խօսքէն։
Սահմանադրութիւնը՝ ետին պլանի վրայ
Նոյն պահուն խորհրդարանի փոխնախագահ, «Ուժեղ Հայաստան»-ի երեսփոխան Արամ Վարդեւանեան մամլոյ ասուլիս մը ունեցաւ։ «Մեր դիրքորոշումը յստակ է. սահմանադրական փոփոխութիւններ թոյլ պիտի չտանք», յայտարարեց ան։
Իր խօսքով՝ Նիկոլ Փաշինեան եւ արտաքին գործոց նախարար Արարատ Միրզոյեան իրենք ընդունած են, որ Ատրպէյճան Հայաստանի Սահմանադրութեան փոփոխութիւնը կը դնէ որպէս նախապայման։ Սակայն, ըստ իրեն, որեւէ երկիր իրաւունք չունի միջամտելու ուրիշի մը ներքին գործերուն։ Ան կոչ ըրաւ կարդալ Ատրպէյճանի Սահմանադրութիւնը, որ իր խօսքով կ՚ակնարկէ «հակամարտութիւն ծնող» անկախութեան հռչակագիրներու, մինչդեռ Հայաստանի մէջ ոչ ոք այդ մասին կը խօսի։
Վերլուծում
Մերժումը սպասելի էր. մեծամասնութիւնը կը վերահսկէ խորհրդարանը եւ դուռը արդէն գոցած էր յանձնաժողովին մէջ։ Բանավէճը մանաւանդ ցոյց կու տայ երկու պատում, որոնք այլեւս իրար չեն հանդիպիր։ Ընդդիմութեան համար երկիրը ետ կ՚երթայ՝ ձերբակալութիւններով եւ հետապնդումներով, զորս ան քաղաքական կը համարէ։ Իշխանութեան համար այս մեղադրանքները քաղաքական վէճ են, իսկ միջազգային ցուցանիշները կը մնան 2016-ի մակարդակէն զգալիօրէն բարձր։ Նիստին մէջ քննարկումը մերժելով՝ «Քաղաքացիական պայմանագիր»-ը իր մրցակիցները կը զրկէ ամպիոնէ։ Ընդդիմութիւնը պայքարը կը փոխադրէ համատեղ յայտարարութիւններու եւ ապագայ Սահմանադրութեան դէմ արշաւին։
Կարելի հետեւանքներ
«Հայաստան» եւ «Ուժեղ Հայաստան» դաշինքները պիտի հրապարակեն համատեղ յայտարարութիւն մը ժողովրդավարութեան վիճակին մասին։ Նոր Սահմանադրութեան նախագիծը, որուն հրապարակումը կը սպասուի, կը մնայ մեծամասնութեան եւ ընդդիմութեան բախումին կեդրոնը։


