Կլիմայ. Հայաստան կը թեկնածէ 2029-ին հիւրընկալելու COP34-ը
- Հրատարակուած՝
- Վայր
- Անթալիա, Թուրքիա
- Դէպքին թուականը
- Անցած դէպք —
Ամփոփում
Հայաստան կ՚ուզէ 2029-ին հիւրընկալել ՄԱԿ-ի կլիմայի մեծ համաժողովը։ Շրջակայ միջավայրի նախարար Համբարձում Մաթեւոսեան COP34-ի համար երկրին թեկնածութիւնը ներկայացուց ՄԱԿ-ի Կլիմայի փոփոխութեան շրջանակային պայմանագիրի գործադիր քարտուղար Սայմըն Սթիլին հետ հանդիպման ընթացքին, Թուրքիոյ Անթալիա քաղաքին մէջ կայացող COP31-ի եզրին։ Ան այս մասին յայտնեց Ուրբաթ, 13 Նոյեմբերին, Ֆէյսպուքի վրայ։ Իր գլխաւոր փաստարկը՝ կենսաբազմազանութեան COP17 համաժողովն է, որ Երեւանի մէջ տեղի ունեցաւ 18-էն 31 Հոկտեմբեր՝ Հայաստանի նախագահութեամբ։ Նախարարը պաշտպանեց նաեւ լեռնային երկիրները, որոնք մասնաւորաբար խոցելի են տաքացման դիմաց։ Յաջորդ քայլը պիտի որոշուի ՄԱԿ-ի Արեւելեան Եւրոպայի խումբին մէջ, ուր կը գտնուի նաեւ Ատրպէյճանը՝ 2024-ին COP29-ի հիւրընկալը։
Անթալիայի մէջ ներկայացուած թեկնածութիւն
Հանդիպումը տեղի ունեցաւ COP31-ի եզրին. կլիմայի այս համաժողովը Թուրքիա կը հիւրընկալէ այս ամիս Անթալիայի մէջ։ ՄԱԿ-ի կլիմայի քարտուղարութեան ղեկավար Սայմըն Սթիլին Համբարձում Մաթեւոսեան ներկայացուց «Հայաստանի թեկնածութիւնը եւ պատրաստակամութիւնը՝ 2029-ին հիւրընկալելու COP34-ը»։
Նախարարը զրոյցին մասին պատմեց Ֆէյսպուքեան գրառումով մը, զոր վերարտադրեցին պետական «Արմենփրես» գործակալութիւնը, Հանրային ռատիոն եւ հայկական այլ լրատուամիջոցներ։ Ըստ իրեն, քննարկուած են նաեւ ընթացակարգին «յաջորդ քայլերը», սակայն ան ժամանակացոյց չէ յայտնած։
Երեւանի COP17-ի փաստարկը
Երեւան կը յենի շատ թարմ փորձառութեան մը վրայ։ 18-էն 31 Հոկտեմբեր մայրաքաղաքը «Մերիտիան» կեդրոնին մէջ հիւրընկալեց COP17-ը՝ ՄԱԿ-ի կենսաբազմազանութեան համաժողովը, որ կլիմայի COP-ին «ազգականն» է։ Մօտ 200 երկիրներ հոն ընդունեցին փաստաթուղթեր՝ տեսակներու անհետացումը դանդաղեցնելու համար։ Նախագահը Համբարձում Մաթեւոսեանն էր։
«Անդրադարձայ COP17-ի արդիւնքներուն, համաժողովի կազմակերպման եւ բազմակողմ բանակցութիւններու վարման մէջ ձեռք բերուած փորձառութեան ու յաջողութիւններուն», կը գրէ ան։ Իր կարծիքով, COP34-ի հիւրընկալումը նաեւ «առիթ է՝ նպաստելու կլիմայի համաշխարհային գործողութիւններուն»։
Լեռնային երկիրները՝ պատգամին կեդրոնը
Նախարարը շեշտեց արտանետումները նուազեցնելու, տաքացման յարմարելու եւ այդ ջանքերը ֆինանսաւորելու յանձնառութիւններու կատարման կարեւորութիւնը։ Ան ընդգծեց «լեռնային երկիրներու խոցելիութիւնը եւ յարմարելու կարիքները»։ Երաշտ, սառցադաշտերու նահանջ, սողանքներ. Հայաստան, որուն տարածքին մեծ մասը բարձր լեռներու վրայ է, ուղղակիօրէն կը զգայ ասիկա։
Ան յայտնեց «բաց եւ կառուցողական» համագործակցութեան պատրաստակամութիւն՝ պայմանագիրի քարտուղարութեան եւ Արեւելեան Եւրոպայի խումբի երկիրներուն հետ։ ՄԱԿ-ի այս շրջանային խումբին մէջ է, որ պիտի որոշուի թեկնածութեան ճակատագիրը։ Խումբը կը բաղկանայ 23 պետութիւններէ, որոնց կարգին են Հայաստանը, Ատրպէյճանը, Վրաստանը, Ռուսիան, Ուքրանիան եւ Լեհաստանը։
Վերլուծում
Առայժմ յայտարարութիւնը մանաւանդ ազդանշան մըն է։ Մինչեւ 2029 երեք տարի կայ, եւ ոչինչ ցոյց կու տայ, որ Հայաստան միակ թեկնածուն պիտի ըլլայ։ Իսկական փորձութիւնը դիւանագիտական է. նման որոշումներ սովորաբար կը կայացուին շրջանային խումբին ներսը՝ համաձայնութեամբ։ Ուրեմն պէտք պիտի ըլլայ Ատրպէյճանի եւ Ռուսիոյ նման դրացիներուն համաձայնութիւնը կամ գոնէ ձեռնպահութիւնը։ Կայ կարեւոր նախընթաց մը. 2023-ի Դեկտեմբերին Երեւան COP29-ի իր թեկնածութիւնը ետ առաւ՝ Պաքուի ի նպաստ, գերիներու փոխանակման մը շրջանակին մէջ։ Պաքուի պատասխանը ուշադրութեամբ պիտի հետեւուի։
Կարելի հետեւանքներ
Այժմ թեկնածութիւնը պէտք է պաշտպանուի Արեւելեան Եւրոպայի խումբի երկիրներուն մօտ։ Վերջնական որոշումը կը պատկանի կլիմայի շրջանակային պայմանագիրի կողմերու համաժողովին։
