COP31. Անթալիոյ մէջ Էրտողան եւ Կութերեշ դիմաւորեցին Նիկոլ Փաշինեանը, Իլհամ Ալիեւ ալ ներկայ է
- Հրատարակուած՝
- Թարմացուած՝
- Վայր
- Անթալիա, Թուրքիա
- Դէպքին թուականը
- Անցած դէպք —

Ամփոփում
Նիկոլ Փաշինեան Չորեքշաբթի, 11 Նոյեմբերին, ժամանեց Թուրքիոյ Անթալիա քաղաքը՝ մասնակցելու Միացեալ Ազգերու կլիմայի 31-րդ համաժողովի (COP31) ղեկավարներու գագաթնաժողովին։ Գագաթնաժողովի բացման ժամանակ հայ վարչապետը դիմաւորեցին համաժողովը հիւրընկալող Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայյիպ Էրտողան եւ ՄԱԿ-ի ընդհանուր քարտուղար Անթոնիօ Կութերեշ։ Ատրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւ, որ նախորդ օրը ժամանած էր Էրտողանի հրաւէրով, նոյնպէս կը մասնակցի գագաթնաժողովին։ Նիկոլ Փաշինեանի աշխատակազմը կը յայտարարէ համաժողովի եզրին երկկողմ հանդիպումներու մասին՝ առանց յստակեցնելու, թէ որո՛նց հետ։ Առայժմ ոչինչ ցոյց կու տայ Ռեճեփ Թայյիպ Էրտողանի կամ Իլհամ Ալիեւի հետ հանդիպում մը։ Ասիկա վարչապետին երրորդ այցելութիւնն է Թուրքիա, երկիր մը, որուն հետ Հայաստան տակաւին դիւանագիտական յարաբերութիւններ չունի։
Վարչապետին օդանաւը Անթալիա վայրէջք կատարեց Չորեքշաբթի։ Օդակայանին մէջ Նիկոլ Փաշինեանը դիմաւորեց Թուրքիոյ մշակոյթի փոխնախարար Սերտար Չամ, յայտնեց իր աշխատակազմը։ Ան ինք հրապարակեց իր ժամանման տեսանիւթը։
Քանի մը ժամ ետք, համաժողովներու կեդրոնին մէջ, տեսարանը աւելի խորհրդանշական էր. հայկական կառավարութեան ղեկավարը կողք կողքի՝ Թուրքիոյ նախագահին եւ ՄԱԿ-ի ընդհանուր քարտուղարին հետ, COP31-ի կապոյտ ետնանկարին առջեւ։ Երկուքը միասին կը դիմաւորէին պետութիւններու եւ կառավարութիւններու ղեկավարները։
Երկու ժամանում, երկու արարողակարգ
Իլհամ Ալիեւ ժամանեց Երեքշաբթի, 10 Նոյեմբերին, Ռեճեփ Թայյիպ Էրտողանի անձնական հրաւէրով, յստակեցուց Ատրպէյճանի նախագահութիւնը։ Զինք կը սպասէր պատուոյ պահակախումբ մը։ Զինք դիմաւորեցին Թրքական պետութիւններու կազմակերպութեան Աւագանիի խորհուրդի նախագահ Պինալի Եըլտըրըմ, նախկին արտաքին գործոց նախարար Մեւլիւթ Չաւուշօղլու, քանի մը երեսփոխաններ եւ Անթալիայի կառավարիչը։
Այցելութիւնը տեղի կ՚ունենայ Էրտողանի՝ 8 Նոյեմբերին Շուշի կատարած այցելութենէն երկու օր ետք։ Երկու նախագահները հոն ցուցադրած էին իրենց միասնութիւնը՝ անսովոր լարուածութեան շաբաթներէ ետք, մասնաւորապէս ատրպէյճանական դպրոցներուն մէջ գլխաշոր կրելու սահմանափակումներուն շուրջ։ Իլհամ Ալիեւ բացակայած էր 30 Հոկտեմբերին Անգարայի մէջ կայացած Թրքական պետութիւններու կազմակերպութեան գագաթնաժողովէն։
Տակաւին փակ սահման մը
Հայ-թրքական պարագան կշիռ կու տայ իւրաքանչիւր քայլի։ Նախորդ օրը Թուրքիոյ փոխադրութեան նախարար Ապտիւլքատիր Ուրալօղլու յայտարարեց, որ իր երկիրը աւարտած է Ալիճանի ցամաքային անցակէտը եւ դէպի Գիւմրի երկաթուղին բանալու նախապատրաստութիւնները։ Բայց ան 1993-էն ի վեր փակ սահմանին բացումը կապեց Հայաստանի եւ Ատրպէյճանի միջեւ ամբողջական համաձայնութեան մը՝ նկատի ունենալով Պաքուի «զգայնութիւնները»։
Հակառակ ուղղութեամբ, թրքական ներկայութիւնը աւելի համեստ եղած էր։ Հոկտեմբերին, Երեւանի մէջ, կենսաբազմազանութեան COP17 համաժողովին Թուրքիան ներկայացուցած էր միայն իր գիւղատնտեսութեան նախարարը. ո՛չ Ռեճեփ Թայյիպ Էրտողան եկած էր, ո՛չ ալ արտաքին գործոց նախարար Հաքան Ֆիտան։
Թարմացում (11 Նոյեմբեր, ժամը 20:00, Երեւան). Նիկոլ Փաշինեան եւ Ռեճեփ Թայյիպ Էրտողան վերջապէս հանդիպեցան կէսօրէ ետք, գագաթնաժողովի շրջանակին մէջ։ Անոնք քննարկեցին հայ-թրքական կարգաւորումը, որ կ՚ուզեն «տրամաբանական աւարտին հասցնել», առեւտուրը եւ TRIPP ծրագիրը։ Վարչապետը հանդիպեցաւ նաեւ Իրանի նախագահ Մասուտ Փեզեշքեանի հետ։ Իլհամ Ալիեւի հետ որեւէ հանդիպում չէ յայտարարուած։
Վերլուծում
Անթալիա հազուագիւտ պատկեր մը կու տայ. հայ, թուրք եւ ատրպէյճանցի ղեկավարները նոյն սրահին մէջ՝ ՄԱԿ-ի համաժողովի մը դրօշին ներքեւ։ Նիկոլ Փաշինեանի համար Էրտողանի կողմէ դիմաւորուիլը այն բնականոնութեան նշան մըն է, որ ան կը ջանայ հաստատել, մանաւանդ որ Անգարա կը յայտարարէ, թէ արհեստագիտօրէն պատրաստ է սահմանը բանալու։ Բայց երկու ժամանումներուն միջեւ արարողակարգային տարբերութիւնը կը յիշեցնէ թրքական դաշինքներու աստիճանակարգը։ Իսկական փորձը պիտի ըլլայ երկկողմ հանդիպում մը՝ Էրտողանի կամ Ալիեւի հետ։ Անիկա յայտարարուած չէ։ Եթէ տեղի ունենայ, աւելին պիտի ըսէ, քան դիմաւորման լուսանկարները։
Կարելի հետեւանքներ
Ղեկավարներու գագաթնաժողովը կը շարունակուի մինչեւ 12 Նոյեմբեր։ Հայ վարչապետին հաւանական երկկողմ հանդիպումները տակաւին չեն հրապարակուած։


