ԱՄՆ. հանրապետական ծերակուտական մը կ՚արգելափակէ Ատրպէյճանի մէջ դեսպանի թեկնածուն, հայկական սփիւռքը կ՚ողջունէ
- Հրատարակուած՝
- Վայր
- Ուաշինկթըն, Միացեալ Նահանգներ
- Դէպքին թուականը
- Անցած դէպք —
Ամփոփում
Հանրապետական ծերակուտական Թոմ Թիլիս կ՚արգելափակէ Ալեքսանտր Օլտընի նշանակումը, որ Տոնալտ Թրամփ ընտրած էր Ատրպէյճանի մէջ ԱՄՆ-ի դեսպան ըլլալու։ «Զինք պիտի չանցնեմ։ Վերջ», յայտարարեց ան ամերիկեան Semafor կայքին։ Գործնականին մէջ ան կը մերժէ, որ թեկնածութիւնը հաստատուի այլոց հետ միասին՝ փաթեթով, ինչ որ անկարելի կը դարձնէ հաստատումը մինչեւ Քոնկրէսի ներկայ նստաշրջանին աւարտը՝ Յունուարի սկիզբը։ Ամերիկայի Հայ Դատի յանձնախումբը (ANCA), ամերիկահայերու գլխաւոր քաղաքական կազմակերպութիւնը, 13 Նոյեմբերին ողջունեց այս քայլը։ Ան Օլտընին կը մեղադրէ տուեալներու վերլուծութեան ամերիկեան հսկայ Palantir ընկերութեան հետ ելմտական կապերուն համար, այն պահուն, երբ Պաքու հետաքրքրուած է անոր ծառայութիւններով։ Semafor բացայայտած է նաեւ իր դերը Պալքաններու մէջ Մոսկուայի դաշնակիցներուն նպաստաւոր համարուող քաղաքականութեան մը մէջ։
Արգելափակում մը, որ գործը կը յետաձգէ մինչեւ 2027
«Ան կրնայ լսում ունենալ, բայց թոյլ պիտի չտամ, որ փաթեթով անցնի։ Ասիկա կը նշանակէ, որ այս Քոնկրէսին օրով պիտի չըլլայ», լրագրող Էլինոր Միւլըրին բացատրեց Հիւսիսային Քարոլայնան ներկայացնող Թոմ Թիլիս։ Անցեալ տարիէն ի վեր հանրապետականները բազմաթիւ նշանակումներ փաթեթով կը հաստատեն՝ գործը արագացնելու համար։ Առանց այդ դիւրացման Ալեքսանտր Օլտըն պէտք պիտի ունենար առանձին քուէարկութեան, որուն համար քիչ ժամանակ կը մնայ։
Նստաշրջանը կ՚աւարտի Յունուարի սկիզբը։ Չհաստատուած թեկնածութիւնները այն ատեն կը վերադառնան Սպիտակ տուն։ Իսկ 3 Նոյեմբերի ընտրութիւններուն յաղթած դեմոկրատները պիտի վերահսկեն նոր Ծերակոյտը։ Նոր Ծերակոյտին մէջ Օլտընի հաւանականութիւններուն մասին հարցումին Թիլիս, ըստ ANCA-ի, պատասխանեց. «Հաւանաբար իրաւունք ունիք», համաձայնելով, որ ան արգելափակուած պիտի մնայ։
Palantir եւ Պալքաններ. վիճելի թեկնածու մը
Ալեքսանտր Օլտըն այժմ խորհրդատու է Պետական քարտուղար Մարքօ Ռուպիոյին՝ յատուկ պաշտօնեայի կարգավիճակով, որ իրեն թոյլ կու տայ մնալու Palantir-ի խորհրդական։ Իր ելմտական յայտարարագիրին համաձայն, զոր կը մէջբերէ ANCA-ն, ան ընկերութեան 5-էն 25 միլիոն տոլարի բաժնետոմսեր ունի։ Ան յանձնառու եղած է հաստատումէն ետք 90 օրուան ընթացքին ձգելու Palantir-ը եւ վաճառելու բաժնետոմսերը։ Մինչդեռ, ըստ ատրպէյճանական պետական լրատուամիջոցներու, Պաքուի պաշտօնատարներ այս տարի հանդիպած են Palantir-ի ներկայացուցիչներուն՝ պայմանագիրներ քննարկելու։
Semafor բացայայտած է նաեւ, որ Սարայեւոյի մէջ Մուլապտիչ անունով ծնած Օլտըն կեդրոնական դեր խաղացած է Թրամփի վարչակազմին եւ Մոսկուայի մերձաւոր պոսնիացի սերպ ղեկավար Միլորատ Տոտիքի մերձեցման մէջ։ Պետական քարտուղարութիւնը կը պնդէ, որ ան կը վայելէ ղեկավարութեան «լիակատար վստահութիւնը»։
Հայ գերիները՝ պահանջներուն կեդրոնը
«Ամերիկային պէտք է Ատրպէյճանի մէջ դեսպան մը, որ Իլհամ Ալիեւէն հաշիւ պահանջէ, ոչ թէ մէկը, որ Ուաշինկթընի մէջ այդ բռնապետին շահերը ներկայացնէ», ըսաւ ANCA-ի գործադիր տնօրէն Արամ Համբարեան։ Կազմակերպութիւնը կոչ կ՚ընէ ծերակուտականներուն՝ Օլտընէն յանձնառութիւն ստանալու Փետրուարին Պաքուի մէջ 15 տարիէն մինչեւ ցմահ ազատազրկման դատապարտուած 16 հայերու ազատ արձակման եւ անոնց մօտ Կարմիր խաչի մուտքի վերականգնման համար։
Թոմ Թիլիս անծանօթ չէ սփիւռքին։ 2024-ի Ապրիլին, երեք այլ ծերակուտականներու հետ, ան պահանջած էր, որ հայ գերիներու ազատ արձակումը պայման դառնայ Հայաստանի եւ Ատրպէյճանի միջեւ ամէն խաղաղութեան համաձայնութեան։
Վերլուծում
Ամերիկահայ սփիւռքին համար ասիկա մարտավարական յաղթանակ է, ոչ թէ սկզբունքային։ Արգելափակումը ուղղուած չէ Պաքուի նկատմամբ Ուաշինկթընի քաղաքականութեան դէմ, զոր Տոնալտ Թրամփ ընդհակառակը կ՚ուզէ ջերմացնել, մասնաւորաբար TRIPP ճամբուն շուրջ։ Ան կը սառեցնէ որոշակի թեկնածու մը, որ վիճելի է իր գործարար կապերուն եւ Պալքաններու մէջ իր դերին պատճառով։ Բայց ANCA-ն կրցաւ մտնել բանավէճին մէջ յստակ պահանջով մը. հայ գերիներու ազատ արձակման հարցը պէտք է ուղղուի Պաքուի ամէն ապագայ դեսպանի։ Յունուարին դեմոկրատական մեծամասնութեամբ նոր Ծերակոյտը աւելի ընկալունակ պիտի ըլլայ։
Կարելի հետեւանքներ
Եթէ մինչեւ Յունուարի սկիզբը առանձին քուէարկութիւն չըլլայ, Ալեքսանտր Օլտընի թեկնածութիւնը պիտի վերադառնայ Սպիտակ տուն։ Այն ատեն Տոնալտ Թրամփ պէտք պիտի ունենայ զայն նորէն ներկայացնելու դեմոկրատական մեծամասնութեամբ Ծերակոյտին կամ ուրիշ թեկնածու ընտրելու։
