Ղարաբաղէն տեղահանուածներ. ժամանակաւոր պաշտպանութիւնը պիտի երկարաձգուի մինչեւ 2027-ի վերջ
- Հրատարակուած՝
- Վայր
- Երեւան, Հայաստան
- Դէպքին թուականը
- Անցած դէպք —

Ամփոփում
Ղարաբաղէն բռնի տեղահանուածները Հայաստանի մէջ իրենց ժամանակաւոր պաշտպանութեան կարգավիճակը պիտի պահեն եւս մէկ տարի՝ մինչեւ 31 Դեկտեմբեր 2027։ Այս կը նախատեսէ որոշումի նախագիծ մը, որ ընդգրկուած է Հայաստանի կառավարութեան այս Հինգշաբթի՝ 19 Նոյեմբերի նիստի օրակարգին մէջ։ Կարգավիճակը այսօր կը գործէ մինչեւ 31 Դեկտեմբեր 2026։ Նախագիծը կարելիութիւն կը թողու նոր երկարաձգումի։ Հարցը շատ գործնական է. տասնեակ հազարաւոր մարդոց ինքնութեան փաստաթուղթերը վաւեր պահել։ Արտասահմանի մէջ անոնց «070» ծածկագրով անձնագիրը վաւեր է միայն ժամանակաւոր պաշտպանութեան վկայականին հետ։ Եւ այս թուղթերը անհրաժեշտ են հայկական քաղաքացիութեան դիմելու համար։ Դիմումները արագօրէն կ՚աճին. 2025-ի երկրորդ կիսամեակին՝ 2154, իսկ 2026-ի առաջին կիսամեակին՝ 6929, ըստ նախագիծի հիմնաւորումին։
Նախագիծը կը փոփոխէ կառավարութեան 26 Հոկտեմբեր 2023-ի թիւ 1864-Ն որոշումը։ Այդ որոշումով ստեղծուեցաւ Լեռնային Ղարաբաղի հայերուն ժամանակաւոր պաշտպանութեան կարգավիճակը՝ 19 Սեպտեմբեր 2023-ի ատրպէյճանական յարձակումէն եւ անոր յաջորդած գաղթէն անմիջապէս ետք։
Նախագիծը հրապարակուած է e-draft.am պաշտօնական կայքին վրայ։ Կառավարութիւնը պիտի քննարկէ զայն Հինգշաբթի՝ 19 Նոյեմբերին, ըստ պետական «Արմենփրես» գործակալութեան։
«070» անձնագիր մը, որ առանձին չի ճամբորդեր
Տեղահանուածները ունին յատուկ հայկական անձնագիր մը, որուն գծանիշին վրայ կայ 070 ծածկագիրը։ Հայաստանէն դուրս այս անձնագիրը վաւեր է միայն ժամանակաւոր պաշտպանութեան վկայականին՝ նաեւ փախստականի վկայական կոչուած փաստաթուղթին հետ։ Երկուքը անբաժան են։
Հետեւաբար, երբ 070 անձնագիրին ժամկէտը կը լրանայ, վկայականն ալ պէտք է փոխարինուի։ Առանց կարգավիճակի երկարաձգումին, բազմաթիւ ընտանիքներ 1 Յունուար 2027-ին պիտի մնային ժամկէտանց թուղթերով։
Կարգավիճակը կը վերաբերի Լեռնային Ղարաբաղի բնակչութեան ռեգիստրին մէջ արձանագրուածներուն, անոնց, որոնց վերջին արձանագրուած հասցէն հոն էր, ինչպէս նաեւ գաղթէն ետք Միգրացիոն ծառայութեան կողմէ հաշուառուածներուն։ Այն չի տարածուիր այլ պետութեան քաղաքացիներուն վրայ։
Հայկական քաղաքացիութեան ճամբուն վրայ
Կառավարութիւնը որոշումը կը բացատրէ քաղաքացիութեան դիմումներու աճով։ Քաղաքացի դառնալու համար ժամանակաւոր պաշտպանութիւն ստացած անձը պէտք է ներկայացնէ վաւեր ինքնութեան փաստաթուղթ։ Նախագիծը ուրեմն կը նպատակադրէ «ապահովել» այդ փաստաթուղթերու վաւերականութեան «շարունակականութիւնը» եւ «նուազեցնել» անոնց ժամկէտին լրանալէն ծագող վարչական խոչընդոտները։
Ըստ Եւրոպական յանձնաժողովի Հայաստանի մասին տարեկան զեկոյցին, որ կը մէջբերէ EVN Report-ը, երկիրը ընդունած է աւելի քան 115 հազար տեղահանուած։ Մինչեւ 2026-ի Մարտի կէսը անոնցմէ աւելի քան 34 հազարը արդէն ստացած էր հայկական քաղաքացիութիւն՝ արագացուած կարգով։
Միջոցառումը կու գայ այլ վերջին երկարաձգումներու կողքին. տեղահանուածներու որոշ խումբերու ամսական նպաստը կը շարունակուի մինչեւ 2027-ի Յունիս, իսկ 2020-ի տեղահանուածներու բնակարանային վկայականները՝ մինչեւ 1 Յուլիս 2027։
Վերլուծում
Այս փաստաթուղթը նախ եւ առաջ արհեստագիտական է։ Բայց ան կը դպչի տասնեակ հազարաւոր ընտանիքներու առօրեային. ճամբորդել, աշխատիլ, դարմանուիլ, թղթածրար ներկայացնել։ Մէկ տարուան, երկարաձգելի ժամկէտը ցոյց կու տայ, որ պետութիւնը կ՚ընկերակցի անցումային շրջանի մը. ժամանակաւոր պաշտպանութիւնը կը մնայ ապահովութեան ցանց, մինչ քաղաքացիացումը կը յառաջանայ։ Դիմումներու թափը մէկ տարուան մէջ եռապատկուած է։ Կը թուի, թէ բազմաթիւ տեղահանուածներ որոշած են երկարատեւ հաստատուիլ Հայաստանի մէջ՝ գաղթէն երեք տարի ետք։
Կարելի հետեւանքներ
Եթէ կառավարութիւնը Հինգշաբթի՝ 19 Նոյեմբերին ընդունի նախագիծը, կարգավիճակը եւ անկէ կախեալ փաստաթուղթերը վաւեր պիտի մնան մինչեւ 31 Դեկտեմբեր 2027։


