Հայաստանի եւ աշխարհի հայերու լուրերը՝ բացատրուած։

Տնտեսութիւն Ֆրանսա

Ֆոնեթոն 2026. Ֆրանսայի Հայկական հիմնադրամը կը բանայ չորսօրեայ հանգանակութիւն մը, 19–22 Նոյեմբեր

Հրատարակուած՝
Վայր
Փարիզ, Ֆրանսա
Դէպքին թուականը
Սպասուող դէպք —
Արխիւային լուսանկար (Սիւնիք, 28 Մայիս 2026). լեռնային մեծ ջրամբար մը՝ մուգ ջուրերով, խոտապատ լանջերով եւ ձիւնէ բծեր տակաւին կրող լեռնաշղթաներով, ամպամած երկինքի տակ։
Սպանդարեան ջրամբարը Սիւնիքի մէջ, 28 Մայիս 2026 (արխիւային լուսանկար)։ Ասիկա ոռոգման ջրանցքին շինհրապարակը չէ, այլ նոյն անունը կրող ջրամբարը՝ Սիսիանի շրջանին մէջ։ Լուսանկար՝ Տէյվիտ Գասթոր / Ուիքիմետիա Քոմընզ / CC0 1.0

Ամփոփում

Ֆրանսայի Հայկական հիմնադրամին 2026-ի Ֆոնեթոնը կը բացուի այս հինգշաբթի, 19 Նոյեմբեր, եւ պիտի տեւէ մինչեւ կիրակի, 22 Նոյեմբեր։ 27-րդ այս հրատարակութիւնը, որ կը հովանաւորէ Քրիսթիան Մաքարեան, նուիրատուութիւններ կը հաւաքէ Արցախէն տեղահանուած ընտանիքներուն, Սիւնիքի, Գեղարքունիքի եւ Թաւուշի զարգացման, ջուրին, կրթութեան, Լիբանանի հայկական դպրոցներուն եւ Սպանդարեան ջրանցքին համար։ Նուիրատուութիւնները կարելի է ընել առցանց կամ հեռաձայնով. «Phonéthon Live» ուղիղ հեռարձակում մը յայտարարուած է ժամը 10:00-էն՝ YouTube-ի եւ Facebook-ի վրայ։

Չորեքշաբթի 18 Նոյեմբեր իրիկունը, Հիմնադրամին պաշտօնական հաշիւը կրկին կոչ ըրած է 2026-ի Ֆոնեթոնին համար, որ տեղի կ’ունենայ 19–22 Նոյեմբեր։ «Մի սպասէք, որ Ֆոնեթոնի կամաւոր մը ձեզի հեռաձայնէ», գրած է նախագահ Պետրոս Թէրզեան՝ նոյն օրը Nouvelles d’Arménie-ի հրատարակած ուղերձին մէջ. կարելի է անմիջապէս նուիրել dons.fondsarmenien.org/phonethon կայքին վրայ, կամ անվճար թիւով՝ 0 809 54 26 26։

Ֆոնեթոնը միութեան տարեկան հանգանակութեան հանդիպումն է։ Ան հիմնադրուած է 6 Մայիս 1993-ին, 45 հիմնադիր անդամներով՝ Փարիզի, Լիոնի եւ Մարսէյի շրջաններէն։ 2015-էն ի վեր հանրային շահի ճանչցուած, ան կը ներկայանայ որպէս մարդասիրական, միացեալ եւ անկուսակցական միութիւն, կապուած 1992-ին Հայաստանի մէջ հիմնադրուած Հայաստան համահայկական հիմնադրամին։

Ինչ որ պիտի ֆինանսաւորէ 2026-ի հրատարակութիւնը

Նուիրատուութեան էջը կը նշէ օգնութիւն Արցախէն գաղթականներուն, ագրօ-արօտային զարգացում Սիւնիքի, Գեղարքունիքի եւ Թաւուշի սահմանամերձ շրջաններուն մէջ, խմելու ջուր, մասնագիտական կրթութիւն եւ աջակցութիւն Լիբանանի հայկական դպրոցներուն, որոնք «տնտեսական ճգնաժամէն խստօրէն տուժած են»։

Պետրոս Թէրզեան կը նշէ, որ Արցախէն տեղահանուած 96 ընտանիք արդէն «տանիք եւ մշակելի հողակտոր մը գտած են»։ Միայն այս տարի, կը գրէ, «տասնեակ հազարաւոր շահառուներ ստացած են 103 000 ծառի տունկ, 3,63 միլիոն բանջարեղէնի տունկ եւ շատ այլ օգնութիւններ»։ 14 Յունիսի ընդհանուր ժողովը տակաւին 94 նորոգուած տուն կը յիշէր. թիւը այնուհետեւ թարմացուած է։

Սպանդարեան ջրանցքը՝ խորհրդանշական շինարարութիւնը

Նուիրատուութիւններուն մաս մը պիտի երթայ Սիւնիքի Սիսիանի մօտ գտնուող Սպանդարեան ոռոգման ջրանցքին վերականգնումին։ 2000 մեթրէն աւելի բարձրութեան վրայ գտնուող 1940-ականներուն ժառանգուած այս կառոյցը 36,4 քմ է. 32 քմ բետոնէ ջրանցք, որ կը նորոգուի, եւ 4,4 քմ մետաղեայ սիֆոններ, որոնք Հիմնադրամը լաւ վիճակի մէջ կը նկատէ։ Աշխատանքները մեկնարկած են Սեպտեմբեր 2025-ին Հայաստան հիմնադրամին եւ ՄԱԿ-ի Համաշխարհային սննդի ծրագրին հետ, որուն Ֆրանսայի արտաքին գործոց նախարարութիւնը նպաստ մը կը տրամադրէ. այնժամուան դեսպան Օլիվիէ Տըքոթինի ներկայ էր մեկնարկին։

Ծրագրի թերթիկին համաձայն, 200 եւրօ կը ֆինանսաւորէ մէկ գծային մեթր։ Առաջին եւ երկրորդ փուլերը պէտք է աւարտին 2026–2027 ձմեռէն առաջ, որպէսզի 2027-ի գարնան ջուրը կրկին հոսի մօտ 1900 հեքթարի վրայ, աւարտին նախատեսուած 2800 հեքթարի ամբողջութենէն, մօտ 4350 հոգիի օգուտին։ Առաջին փուլը «ամբողջութեամբ» ֆինանսաւորուած է. «կը մնայ ֆինանսաւորել երկրորդ փուլին 25 տոկոսը եւ ամբողջ երրորդ փուլը, այսինքն մօտ 5 միլիոն եւրօ»։ 18 Նոյեմբերին պրն. Թէրզեան ըսած է, որ 2800 հեքթարը «երկու տարի ետք» կրնայ «կրկին ոռոգուիլ»։

Հանգանակութիւն մը, որ կամաւորներուն վրայ կը յենի

Վերջին հրատարակութիւնները փակուած են 2,3 միլիոն եւրօ նուիրատուութիւն եւ խոստումով 2023-ին, 1,7 միլիոնով 2024-ին, եւ 1,5 միլիոն եւրօ նուիրատուութեան խոստումով 2025-ին, երբ հովանաւորները համերգային երաժիշտներ Աստրիկ եւ Շուշան Սիրանոսեաններն էին։ Այս գումարները, կիրակիի փակման օրը արձանագրուած, պարտադիր չէ որ համընկնին վերջնականապէս ստացուածին հետ։

2026-ի հովանաւորը, լրագրող Քրիսթիան Մաքարեան, Հիմնադրամին կայքին վրայ այսպէս կը խտացնէ իր նուիրումը. «Կառուցելու համար քարերու պէտք ունինք, եւ իւրաքանչիւր անհատ կրնայ բերել իր քարը»։ Հինգշաբթի ժամը 10:00-էն, Հիմնադրամը կը հրաւիրէ հետեւելու «Phonéthon Live»-ին YouTube-ի եւ Facebook-ի վրայ. ընդհանուր հեռուստաընկերութիւն չէ յայտարարուած։ Նուիրատուութիւնները կարելի են նաեւ կիրակիէն ետք՝ նոյն կայքին վրայ։ Միութիւնը կը նշէ, որ առանձին անձ մը կրնայ նուիրատուութեան 66 տոկոսը նուազեցնել եկամտահարկէն։

Վերլուծում

Արցախէն տեղահանուածներուն ժամանումին կապուած անյետաձգելի տարիներէ ետք մեծ ենթակառուցուածքային շինարարութիւն մը կրկին բանալով, Հիմնադրամը հանգանակութիւնը ընթեռնելի կը դարձնէ. 200 եւրօ կը հաւասարի ջրանցքի մէկ մեթրի։ Վերջին երեք Ֆոնեթոններուն փակման գումարները, խիստ համեմատելի չըլլալով՝ 2025-ին միայն խոստումներ, 2023-ին եւ 2024-ին նուիրատուութիւններ եւ խոստումներ, սակայն անկում մը կը գծեն։ Չորս օրերը պիտի ցոյց տան, թէ արդեօք այս փաստարկը եւ ուղիղ հեռարձակումը կը շրջեն ուղղութիւնը, վերաբնակեցումը, սահմանամերձ գիւղերը եւ Լիբանանի դպրոցները երկրորդականի չվերածելով։

Կարելի հետեւանքներ

Արդիւնքը յատկապէս պիտի ազդէ ջրանցքին երկրորդ եւ երրորդ փուլերուն տակաւին բաց ֆինանսաւորումին եւ սահմանամերձ նահանգներուն ագրօ-արօտային ծրագիրներուն շարունակութեան վրայ։

Արխիւային լուսանկար. քօղարկման համազգեստով եւ սաղաւարտով զինուոր մը՝ զէնքը ուսէն կախուած, կեցած է խոտածածկ բլուրի մը ստորոտը, քանդուած տան մը քարերու եւ փայտերու փլատակներուն քով. ետնապատկերին՝ ելեկտրական սիւներ։

Հայաստան Հարաւային Կովկաս

9 Նոյեմբեր 2020-ի յայտարարութենէն վեց տարի ետք Արցախի հանրային խորհուրդը հաշիւ կը պահանջէ Մոսկուայէն եւ Երեւանէն

44-օրեայ պատերազմը աւարտած 9 Նոյեմբեր 2020-ի եռակողմ յայտարարութեան վեցերորդ տարելիցին առիթով Արցախի Հանրապետութեան հանրային խորհուրդը Նոյեմբեր 9-ին հրապարակեց երկու բաց…

Հասանելի է՝ Français, English, Русский, Արեւմտահայերէն

Արխիւային լուսանկար (Փարիզ, Սեպտեմբեր 2015)․ Ծերակոյտի նիստերու դահլիճը Լիւքսամպուրկի պալատին մէջ՝ կարմիր բազկաթոռներու շարքերով, փայտեայ պատերով, արձաններով եւ ոսկեզօծ ու նկարազարդ կամարով․ ետեւը կանգնած են քանի մը այցելուներ։

Հայաստան Ֆրանսա

Պաքուի հայ բանտարկեալներ. Ծերակոյտին մէջ Փարիզ զանոնք նախապայման կը նկատէ կարգաւորման համար

Ֆրանսական կառավարութեան համար Ատրպէյճանի մէջ պահուող հայերուն հարցին լուծումը նախապայման է Երեւանի եւ Պաքուի միջեւ յարաբերութիւններու կարգաւորման։ Արտաքին առեւտուրի գծով…

Հասանելի է՝ Français, English, Русский, Արեւմտահայերէն

Արխիւային լուսանկար (2013)՝ Արաքսը՝ Հայաստանի եւ Իրանի սահմանագետը, կ՚օձապտուտի Սիւնիքի Մեղրիի հովիտի լեռներուն ստորոտը — այն շրջանը, ուրկէ պիտի անցնի ծրագրուած ճանապարհը։

Տնտեսութիւն Հարաւային Կովկաս

«Թրամփի ճանապարհ». խորհրդարանը վաւերացուց Ուաշինկթընի հետ համաձայնագիրը, Իրան մտահոգ է

Հոկտեմբեր 28-ին Հայաստանի Ազգային ժողովը 63 կողմ, 32 դէմ եւ առանց ձեռնպահի քուէներով վաւերացուց «Միջազգային խաղաղութեան եւ բարգաւաճման Թրամփի ճանապարհ»-ին (TRIPP) մասին…

Հասանելի է՝ Français, English, Русский, Արեւմտահայերէն