Փաշինեան․ Հայաստան եւ Թուրքիա «շատ մօտ են վերջին քայլին»
- Հրատարակուած՝
- Վայր
- Տուպլին
- Դէպքին թուականը
- Անցած դէպք —
Ամփոփում
Նիկոլ Փաշինեանի խօսքով՝ Հայաստան եւ Թուրքիա «շատ մօտ են վերջին քայլին», այսինքն՝ դիւանագիտական յարաբերութիւններու հաստատման եւ սահմանի ամբողջական բացման։ Հայաստանի վարչապետը այս մասին յայտարարեց Ուրբաթ, 13 Նոյեմբերին, Տուպլինի մէջ, Միջազգային եւ եւրոպական հարցերու հիմնարկի (IIEA) փորձագէտներուն առջեւ։ Ան խօսեցաւ նաեւ Ազրպէյճանի հետ տեւական խաղաղութեան «պատմական» առիթի մասին, որ կորսնցնելը «աններելի» պիտի ըլլար։ Եւրոպայի մասին ան կրկնեց, որ կարելի չէ միաժամանակ ըլլալ Եւրասիական տնտեսական միութեան եւ Եւրոպական Միութեան անդամ։ Սակայն ան յայտարարեց Դեկտեմբերին Ռուսիա երեք այցելութեան մասին՝ 3-ին, 11-ին եւ 22-ին, յուսալով պահել «բարեկամական մթնոլորտ» Մոսկուայի հետ։ Իսկ երբ իրեն հարցուցին, թէ ինչպէ՛ս կը տեսնէ Հայաստանը քսան տարի ետք, պատասխանը մէկ նախադասութիւն էր՝ Եւրոպական Միութեան անդամ։
Մթնոլորտը հանդարտ էր․ աշխատանքային նախաճաշ IIEA-ի ղեկավարութեան հետ, որ Իրլանտայի եւրոպական հարցերով առաջատար վերլուծական կեդրոններէն մէկն է, ապա՝ հարցում-պատասխանի նիստ։ Իր խօսքերը Շաբաթ առաւօտ տարածուեցան հայկական եւ ռուսական մամուլին մէջ։
Նիկոլ Փաշինեան Տուպլինի մէջ կ’աւարտէր Եւրոպական քաղաքական համայնքի գագաթնաժողովի երկու ծանրաբեռնուած օրերը, ուր հանդիպած էր Իլհամ Ալիեւի հետ։ Նոյեմբեր 11-ին, Անթալիայի մէջ, ան տեսակցած էր Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի հետ։
Թուրքիա․ դիւանագիտական կապեր եւ բաց սահման
«Երկու օր առաջ նախագահ Էրտողանի հետ շատ դրական հանդիպում ունեցայ։ Միասնաբար արձանագրեցինք, որ յառաջընթաց ունեցած ենք եւ շատ մօտ ենք վերջին քայլին՝ դիւանագիտական յարաբերութիւններ հաստատելու եւ սահմանները ամբողջովին բանալու», ըսաւ ան։
Ան յիշեց շօշափելի փոփոխութիւն մը․ մինչեւ վերջերս Թուրքիոյ հետ ուղղակի երկկողմանի առեւտուրը կարելի իսկ չէր։ Այսօր, իր խօսքով, երկու երկիրները առեւտուր կ’ընեն, թէեւ ցամաքային սահմանը տակաւին փակ է։
Ազրպէյճան․ խաղաղութիւնը «հասանելի է»
Ազրպէյճանի մասին ալ շեշտը նոյնն էր։ «Շատ իրատեսական եւ պատմական առիթ ունինք վերջնական, տեւական եւ վստահելի խաղաղութիւն հաստատելու։ Աններելի պիտի ըլլար զայն չօգտագործել։ Ասիկա իմ անձնական առաքելութիւնս է եւ մեր կառավարութեան առաքելութիւնը», ըսաւ ան։ Ան ընդունեց միջազգային, ներքին եւ հոգեբանական դժուարութիւններ, ինչպէս նաեւ պատմութեան հետ կապուած հարցեր։
Պաքուի մէջ պահուող հայերուն մասին հարցումին ան պատասխանեց, որ հարցը կը բարձրացուի իւրաքանչիւր դիւանագիտական շփման ընթացքին։ «Մեզմէ կախեալ ամէն ինչ պիտի ընենք, որ այդ մարդիկը բանտէն ազատ արձակուին», խոստացաւ ան՝ անոնց ճակատագիրը կապելով խաղաղութեան ամրապնդման հետ։
ԵՄ-ը հորիզոնին վրայ, Մոսկուա՝ Դեկտեմբերին երեք անգամ
Երկրի ուղղութեան մասին Նիկոլ Փաշինեան մերժեց խօսիլ ուղեգիծի փոփոխութեան մասին․ ըստ իրեն՝ Հայաստան «հաւասարակշռուած» քաղաքականութիւն կը վարէ եւ ոչ մէկ գործընկերէ կը ձգտի հեռանալ։ Սակայն ան յիշեցուց, որ Եւրասիական տնտեսական միութեան ղեկավարներէն մէկը հրապարակաւ ըսած էր, թէ Հայաստան «երթալիք տեղ չունի»։ Այդ խօսքը, իր կարծիքով, «որոշ քաղաքական գործընթացներ» յառաջացուց։
Ապա ան յայտարարեց Ռուսիա երեք այցելութեան մասին՝ Դեկտեմբեր 3-ին, 11-ին եւ 22-ին, «բանակցութիւններու համար»։ Եւ ներկայացուց քսանամեայ տեսլականը՝ Հայաստանը Եւրոպական Միութեան կազմին մէջ։
Վերլուծում
Տուպլինի ելոյթը Նիկոլ Փաշինեանի ամէնէն լաւատեսական յայտարարութիւնն է Թուրքիոյ մասին։ «Վերջին քայլ» ըսել կը նշանակէ, որ էականը արդէն համաձայնուած է։ Հարցը այն է, թէ Անգարա մինչեւ վերջ պիտի երթա՞յ՝ առանց սպասելու Երեւանի եւ Պաքուի միջեւ խաղաղութեան պայմանագրի ստորագրութեան։ Վարչապետը նաեւ երկու տախտակի վրայ կը խաղայ․ ան բացայայտօրէն կը խօսի եւրոպական հեռանկարի մասին, բայց մէկ ամսուան մէջ երեք անգամ Ռուսիա պիտի երթայ։ Հայաստանի համար այս հաւասարակշռութիւնը տրամաբանական է․ ան տակաւին չի կրնար առանց Մոսկուայի։
Կարելի հետեւանքներ
Ռուսիա այցելութիւնները նախատեսուած են Դեկտեմբեր 3-ին, 11-ին եւ 22-ին։ Թուրքիոյ հետ դիւանագիտական յարաբերութիւններու հաստատման ժամկէտ չէ յայտարարուած։
