ՀԱՊԿ. Մինսք կ՚ուզէ «կեղծ դաշնակից» Հայաստանին փակել գաղտնի փաստաթուղթերու մուտքը
- Հրատարակուած՝
- Վայր
- Մինսք, Պելառուս
- Դէպքին թուականը
- Անցած դէպք —
Ամփոփում
Պատիժէն ետք՝ մեկուսացում։ Մոսկուայի գագաթնաժողովին յաջորդող օրը, որ Հայաստանը զրկեց Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակերպութեան (ՀԱՊԿ) մէջ քուէի իրաւունքէն, Պելառուսի արտաքին գործոց նախարար Մաքսիմ Ռիժենքով աւելի հեռուն գնաց։ «Պելառուս 1» կայանին վրայ ան ըսաւ, որ «վստահ» է, թէ դաշինքին գաղտնի փաստաթուղթերուն Երեւանի մուտքը պիտի սահմանափակուի։ Ան Հայաստանը անուանեց «կեղծ դաշնակից»։ Իր կարծիքով, նման տեղեկութիւնները կրնան օգտագործուիլ այն երկիրներուն դէմ, որոնք կ՚ուզեն ամրապնդել կազմակերպութիւնը։ Նախարարը մեղադրեց Հայաստանի ղեկավարութիւնը, եւ ոչ թէ ժողովուրդը, որ ՀԱՊԿ-էն եւ Եւրասիական տնտեսական միութենէն կ՚առնէ միայն այն, ինչ իրեն ձեռնտու է՝ կազը, նաւթը, ապրանքներու փոխադրումը։ Անոր խօսքերը տարածեցին ռուսական ՌԻԱ Նովոսթի եւ ԹԱՍՍ գործակալութիւնները։ Հինգշաբթի կէսօրին Երեւան չէր արձագանգած։
11 Նոյեմբերին Քրեմլինի մէջ գումարուած գագաթնաժողովը Հայաստանի նկատմամբ կիրարկեց ՀԱՊԿ-ի կանոնադրութեան 25-րդ յօդուածը՝ երկու տարիէ աւելի չվճարուած անդամավճարներու պատճառով։ Երեւան այլեւս չի քուէարկեր եւ չի կրնար իր քաղաքացիները նշանակել կազմակերպութեան պաշտօններուն։ Սակայն վտարման հարցը չէ արծարծուած, ճշդեց ընդհանուր քարտուղար Թաալաթպեք Մասատիքով։ Հայաստան 2024-ին սառեցուց իր մասնակցութիւնը եւ անկէ ի վեր չի վճարեր իր բաժինը։
«Ես կ՚ընտրեմ այն, ինչ ինծի հետաքրքիր է»
Մաքսիմ Ռիժենքով նախ նկարագրեց այն, ինչ արդէն փոխուած է։ «Որոշ ժամանակով կասեցուած է քուոթայով որոշ աշխատակիցներու գործուղումը եւ կազմակերպութեան որոշ որոշումներուն մասնակցութիւնը», ըսաւ ան՝ ըստ ԹԱՍՍ-ի։ Ապա յայտարարեց յաջորդ քայլը. «Վստահ եմ, որ պիտի սահմանափակուի մուտքը կարգ մը փաստաթուղթերու, որոնք ամբողջովին գաղտնի բնոյթ ունին»։
«Ինչո՞ւ այսօր նման կեղծ դաշնակիցի մը ամբողջական մուտք տալ այդ փաստաթուղթերուն», հարցուց ան՝ ճշդելով, որ կը խօսի «ենթադրական բաներու» մասին։ Իր կարծիքով, Հայաստան կը կիրարկէ «կրաւորական մասնակցութիւն»։ Ան զայն ամփոփեց այսպէս. «Ձեզմէ կ՚ընտրեմ այն, ինչ ինծի հետաքրքիր է՝ կազի, նաւթի գիները, ապրանքներուս փոխադրումը մինչեւ վերջնական սպառողը. մնացեալը մեզ չի հետաքրքրեր»։ Եւ աւելցուց. «Նման վերաբերմունք մը չէր կրնար աննկատ մնալ»։
Պելառուսական դիւանագիտութեան ղեկավարը զգուշօրէն տարբերեց հայերը անոնց ղեկավարներէն։ Իր խօսքով, ինտեկրացիոն կառոյցներուն նկատմամբ վերաբերմունքը փոխեց ոչ թէ ժողովուրդը, այլ «երկրին բարձրագոյն ղեկավարութիւնը»։
Մինսք՝ ամենասառ գործընկերը
Երեւանի եւ Մինսքի յարաբերութիւնները քանի մը տարիէ ի վեր սառած են։ 2024-ի Յունիսին Նիկոլ Փաշինեան յայտարարեց, որ Պելառուս պիտի չայցելէ, քանի դեռ Ալեքսանտր Լուքաշենքօ իշխանութեան վրայ է, եւ Հայաստան ետ կանչեց իր դեսպանը։ Երեւան Մինսքը կը մեղադրէ Ատրպէյճանին աջակցելու մէջ։
Լարուածութիւնը կը դպչի նաեւ առեւտուրին։ 31 Հոկտեմբերին Պելառուս արգիլեց հայկական եօթնամեայ «Արամէ» կոնեակին վաճառքը՝ զայն եւրասիական չափանիշներուն անհամապատասխան նկատելով։
Վերլուծում
Յայտարարութիւնը իրաւական ուժ չունի. միայն ՀԱՊԿ-ի մարմին մը կրնայ սահմանափակել փաստաթուղթերու մուտքը։ Բայց ան ցոյց կու տայ ուղղութիւնը։ Մոսկուա ընտրեց չափաւոր պատիժ մը՝ առանց վտարման։ Մինսք կը խաղայ ամենախիստ գործընկերոջ դերը, որ բարձրաձայն կ՚ըսէ այն, ինչ ուրիշներ կը մտածեն։ Երեւանի համար, որ այլեւս չ՚ուզեր դաշինքը, մուտքը կորսնցնել փաստաթուղթերու, որոնց գրեթէ չի դիմեր, քիչ կարեւոր է։ Կազի եւ նաւթի մասին յանդիմանութիւնը աւելի զգայուն է. ան կը յիշեցնէ, թէ որքան Հայաստան տակաւին կախեալ է Ռուսիայէն՝ իր ելեկտրաէներգիայի եւ վառելանիւթի համար։
Կարելի հետեւանքներ
Հաւանական սահմանափակում մը պէտք է որոշուի ՀԱՊԿ-ի մարմիններուն կողմէ։ Հինգշաբթի կէսօրին Երեւան պաշտօնապէս չէր պատասխանած։
