ՀԱՊԿ. Լաւրով կը յայտարարէ Հայաստանի քուէարկելու իրաւունքը կասեցնելու նախագիծի մը մասին, զոր պիտի քննէ Մոսկուայի գագաթնաժողովը
- Հրատարակուած՝
- Վայր
- Մոսկուա, Ռուսաստան
- Դէպքին թուականը
- Անցած դէպք —
Ամփոփում
ՀԱՊԿ-ի անդամ երկիրները պիտի առաջարկեն կասեցնել Հայաստանի քուէարկելու իրաւունքը կազմակերպութեան մէջ, որովհետեւ Երեւան աւելի քան երկու տարիէ իր անդամավճարները չէ վճարած։ Սերկէյ Լաւրով այս մասին յայտարարեց Երեքշաբթի, 10 Նոյեմբերին, Մոսկուայի մէջ, Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակերպութեան արտաքին գործոց նախարարներու, պաշտպանութեան նախարարներու եւ անվտանգութեան խորհուրդներու քարտուղարներու համատեղ նիստէն ետք։ Հայկական պատուիրակութիւնը չէր մասնակցեր։ Նախագիծը կը կասեցնէ նաեւ Երեւանի իրաւունքը՝ հայ քաղաքացիներ առաջադրելու քանակաբաժինով բաշխուած պաշտօններու, մինչեւ պարտքին ամբողջական մարումը։ Պետութիւններու ղեկավարները զայն պիտի քննեն Չորեքշաբթի, 11 Նոյեմբերին, Վլատիմիր Փութինի նախագահած գագաթնաժողովին։ Ռուս նախարարին համաձայն՝ Հայաստան պիտի պահէ իր հիմնական իրաւունքները, ներառեալ հաւաքական անվտանգութիւնը։ Ան աւելցուց, որ Ռուսաստան զայն դուրս պիտի չվռնտէ։
Լաւրով այս քայլը ներկայացուց ՀԱՊԿ-ի ընդհանուր քարտուղար Թաալաթպեք Մասատիքովի հետ համատեղ մամլոյ ասուլիսի մը ընթացքին։ Իր խօսքով՝ «երկակի մեկնաբանութեան տեղ չկայ». 2024-էն ի վեր Երեւան չի փոխանցեր իր տարեկան մուծումը ընդհանուր պիւտճէին։ Ահա թէ ինչու կը կիրարկուի Կանոնադրութեան 25-րդ յօդուածը, որ կը վերաբերի աւելի քան երկու տարի պարտք ունեցող անդամի մը։
Փաստաթուղթը ո՛չ վտարման, ո՛չ ալ զինուորական պատժամիջոցի մասին կը խօսի։ Ան կը սառեցնէ երկու բան՝ Հայաստանի քուէն ՀԱՊԿ-ի մարմիններուն մէջ եւ անոր քաղաքացիներու նշանակումը քարտուղարութեան մէջ, մինչեւ ամբողջական վճարումը։ «Այս որոշումէն ետք ալ հայ գործընկերները պիտի պահեն պայմանագրի բոլոր հիմնական իրաւունքները», շեշտեց ռուս նախարարը։
«Եթէ կ՚ուզեն, որ Հայաստանը վռնտենք, մենք այդ պիտի չընենք»
Հարցումի մը պատասխանելով Նիկոլ Փաշինեանի խօսքերուն մասին, որ 5 Նոյեմբերին ըսած էր, թէ Հայաստանի շահերը ՀԱՊԿ-ին մէջ «սպառած են», Լաւրով ըսաւ, որ դուրս գալու պաշտօնական դիմում չէ ստացուած։ Ո՛չ ՀԱՊԿ-էն, ո՛չ ալ Եւրասիական տնտեսական միութենէն։
Նախարարը կշտամբեց հայ վարչապետը, որ կ՚ըսէ թէ կազմակերպութիւնը այլեւս Հայաստանին չի ծառայեր, բայց եզրակացութիւն չի հաներ։ «Եթէ այդպէս է, ուրեմն պէտք է դուրս գալ», ըսաւ ան։ Ապա՝ «Եթէ կ՚ուզեն, որ Հայաստանը վռնտենք, մենք այդ պիտի չընենք»։ Դուռը, կրկնեց ան, բաց կը մնայ։
Ան յիշեցուց նաեւ, որ աւելի քան տարի մը առաջ Հայաստանի մէջ ընդունուած է Եւրոպական Միութեան անդամակցութեան գործընթացը սկսող օրէնք մը, որ իր կարծիքով անհամատեղելի է ԵԱՏՄ-ի անդամակցութեան հետ։
2024-էն ի վեր սառեցուած մասնակցութիւն
Հայաստան 2024-ի Փետրուարին սառեցուց իր մասնակցութիւնը ՀԱՊԿ-ին։ Երեւան իր դաշնակիցները կը մեղադրէ, որ 2021-ին եւ 2022-ին, Հայաստանի տարածքին դէմ ատրպէյճանական յարձակումներուն ատեն, չյարգեցին պաշտպանական իրենց պարտաւորութիւնները։ Կազմակերպութիւնը կը միացնէ Ռուսաստանը, Պելառուսը, Հայաստանը, Ղազախստանը, Ղրղըզստանը եւ Տաճիկստանը։
Օգոստոսին արդէն խորհրդարանի արտաքին յարաբերութիւններու յանձնաժողովի նախագահ Սարգիս Խանդանեան ըսած էր, որ Երեւան «ի գիտութիւն պիտի ընդունի» նման որոշում մը եւ գործօն մասնակցութիւնը վերսկսելու պատճառ չի տեսներ։ Չորեքշաբթի Նիկոլ Փաշինեան պիտի ըլլայ Անթալիա՝ COP31-ին, եւ ոչ թէ Մոսկուա։
Վերլուծում
Մոսկուա խզումի փոխարէն հաշուապահական ճամբան կ՚ընտրէ։ Չվճարուած պարտքի համար քուէն կասեցնելը թոյլ կու տայ արձանագրել Հայաստանի բացակայութիւնը՝ առանց վտարում յայտարարելու, որ Կանոնադրութիւնը արդէն չի նախատեսեր։ Պատգամը երկակի է։ Երեւանին՝ գնդակը ձեր դաշտին մէջ է, պաշտօնապէս մեկնեցէք, եթէ կ՚ուզէք։ Միւս անդամներուն՝ կազմակերպութիւնը կը յարգէ իր կանոնները։ Հայաստանի համար առօրեայ կեանքին մէջ քիչ բան կը փոխուի, քանի որ ան արդէն չի մասնակցիր։ Բայց որոշումը թուղթի վրայ պիտի արձանագրէ 2024-ին սկսած քաղաքական բաժանումը։
Կարելի հետեւանքներ
Հաւաքական անվտանգութեան խորհուրդը պէտք է որոշում կայացնէ Չորեքշաբթի, 11 Նոյեմբերին, Մոսկուայի մէջ։ Որոշումը կը պահանջէ ներկայ պետական ղեկավարներու համաձայնութիւնը։ Երեւան տակաւին պաշտօնապէս չէ արձագանգած Լաւրովի յայտարարութեան։
