Ռուսական կազ. գինին 10 տոկոս բարձրացումը սղաճին պիտի աւելցնէ 0,6 կէտ, ըստ Կեդրոնական դրամատան
- Հրատարակուած՝
- Վայր
- Երեւան, Հայաստան
- Դէպքին թուականը
- Անցած դէպք —

Ամփոփում
Հայաստանին մատակարարուող ռուսական կազին գինին 10 տոկոսով բարձրացումը սղաճը պիտի բարձրացնէ շուրջ 0,6 տոկոսային կէտով։ Այս է Կեդրոնական դրամատան «սթրես-թեսթ»ին արդիւնքը, որ անոր նախագահ Մարտին Գալստեան ներկայացուց Ազգային ժողովին Հինգշաբթի, 19 Նոյեմբերին։ Ան կը պատասխանէր «Ուժեղ Հայաստան» խմբակցութեան ընդդիմադիր երեսփոխան Էդգար Ղազարեանին՝ 2027-ի պիւտճէի քննարկման ընթացքին։ Հաշուարկը կը ներառէ կազին ազդեցութիւնը ելեկտրականութեան եւ արտադրական ծախսերուն վրայ։ «Ասիկա սցենար չէ, այլ սթրես-թեսթ», շեշտեց նախագահը։ Ան այս վտանգը կը դասէ «ցած հաւանականութեամբ, բայց մեծ ազդեցութեամբ» վտանգներու շարքին։ Հարցը ծագած է այն օրէն, երբ Մոսկուա սպառնաց վերցնել Երեւանին տրուած արտօնեալ գինը, եթէ Հայաստան շարունակէ մերձենալ Եւրոպական Միութեան։ Նոյեմբերի սկիզբը ան խօսած էր մինչեւ 0,8 կէտ ազդեցութեան մասին։
Կեդրոնական դրամատան հաշուարկը
Տրամաբանութիւնը պարզ է. կազին գինին իւրաքանչիւր 1 տոկոս բարձրացումը սղաճին կ՚աւելցնէ 0,06 կէտ։ 10 տոկոսի պարագային՝ 0,6 կէտ։ Հաշուարկը նկատի կ՚առնէ կազը, ելեկտրականութիւնը եւ այդ ելեկտրականութեամբ արտադրուած ապրանքներու ինքնարժէքը։
Մարտին Գալստեան զգուշացուց մեքենական ընթերցումէ։ «Հոս գործօններ կան, որոնք գծային չեն։ 10 եւ 100 տոկոս բարձրացումները կրնան էապէս տարբեր ըլլալ»։
Այս ենթադրութիւնները դրամավարկային քաղաքականութիւնը չեն ուղղորդեր, բացատրեց ան։ Կեդրոնական դրամատունը կանխաւ արձագանգելու գործիք չունի։ «Պիտի արձագանգենք, եթէ ատիկա պատահի»։
Ինչո՞ւ կազը կ՚անհանգստացնէ
Էդգար Ղազարեան յիշեցուց, որ Հայաստանի մէջ արտադրուող ելեկտրականութեան շուրջ 40 տոկոսը կազէն կու գայ։ Ուրեմն կազին գինը կը ծանրանայ ամբողջ արդիւնաբերութեան վրայ։ Երեսփոխանը յիշեց նաեւ դոլարին դիմաց դրամին ամրացումը, որ իր խօսքով կը նուազեցնէ Ռուսիայէն ստացուող փոխանցումներուն արժէքը։
Մայիս 2026-ին Ռուսիոյ ելեկտրաուժանիւթի նախարար Սերգէյ Ցիվիլեւ նամակ մը ղրկեց Հայաստանի ենթակառուցուածքներու նախարարութեան։ Մոսկուա կը սպառնար կասեցնել կամ լուծել կազի, նաւթամթերքի եւ չմշակուած ադամանդի մատակարարման համաձայնագիրը, եթէ Երեւան շարունակէ ԵՄ-ին անդամակցելու գործընթացը։ 9 Նոյեմբերին նախարար Դաւիթ Խուդաթեան յայտնեց, որ Հայաստան պատասխանած է, առանց բովանդակութիւնը բացայայտելու։
Այլ վտանգներ հորիզոնին վրայ
Նախագահը յիշեց նաեւ աշխարհաքաղաքական անորոշութիւնը։ Աճը կրնայ սպասուածէն ցած ըլլալ Միացեալ Նահանգներու, Եւրոպայի, Ռուսիոյ կամ Չինաստանի մէջ, ըսաւ ան։ Իր կարծիքով, կառավարութեան նախատեսած պահուստային հիմնադրամը պէտք է ծառայէ նաեւ այս մակրոտնտեսական վտանգները մեղմելու։
3 Նոյեմբերին Կեդրոնական դրամատունը վերաֆինանսաւորման տոկոսադրոյքը բարձրացուց մինչեւ 7 տոկոս՝ անընդմէջ երկրորդ անգամ, քանի որ սղաճը կը մնայ 3 տոկոսի թիրախէն վեր։
Վերլուծում
Այս թիւը շատ քաղաքական վտանգի մը առաջին մանրամասն պաշտօնական գնահատումն է։ Ռուսական կազը Մոսկուայի եւ Երեւանի միջեւ ամենազգայուն լծակներէն մէկն է, ճիշդ այն պահուն, երբ Հայաստան կը խօսի Եւրոպական Միութեան անդամակցութեան մասին։ Կանխատեսումի փոխարէն «սթրես-թեսթ» ներկայացնելով՝ Կեդրոնական դրամատունը զգոյշ կը մնայ։ Իսկ ընդդիմութիւնը կ՚ուզէ ցոյց տալ եւրոպական շրջադարձին հաւանական գինը։ Իրական անյայտը հաւանական բարձրացման չափն է. 10 տոկոսի պարագային ազդեցութիւնը կառավարելի պիտի ըլլայ, իսկ շատ աւելիի պարագային, կը զգուշացնէ դրամատունը ինք, համեմատական պիտի չըլլայ։
Կարելի հետեւանքներ
Կազի գինի բարձրացում յայտարարուած չէ։ 2027-ի պիւտճէին քննարկումը կը շարունակուի Ազգային ժողովին մէջ։


