Deutsche Bank-ի արտահոսք. «ատրպէյճանական լուացարան»-էն փոխանցում մը Պաքուի մէջ Տանըլտ Թրամփի ընկերութեան մը
- Հրատարակուած՝
- Վայր
- Պաքու, Ատրպէյճան
- Դէպքին թուականը
- Դէպքին թուականը հաստատուած չէ

Ամփոփում
Նոյեմբեր 17-ին հրապարակուած «Inside Deutsche Bank» միջազգային հետաքննութեան համաձայն, «ատրպէյճանական լուացարան»-ին կեդրոնը գտնուող կեղծ ընկերութիւն մը 2015-ի Ապրիլ 28-ին 141 261,82 տոլար փոխանցած է THC Baku Services ընկերութեան, որ Տանըլտ Թրամփի կը պատկանի եւ կապուած է Պաքուի մէջ անոր աշտարակի ծրագրին։ Սակայն փաստաթուղթերը չեն ապացուցեր, որ Տանըլտ Թրամփ մասնակցած է դրամի լուացման կամ տեղեակ եղած է անոր։
Հետաքննութիւնը հիմնուած է Deutsche Bank-ի աւելի քան 15 միլիոն ներքին փաստաթուղթերու վրայ, զորս ուսումնասիրած են 50-է աւելի խմբագրութիւններու 200-է աւելի լրագրողներ, որոնց կարգին՝ Le Monde, Der Spiegel եւ Financial Times։ Ատրպէյճանին նուիրուած բաժինը հրապարակած է ռուսալեզու հետաքննական iStories լրատուամիջոցը։
Ուշադրութեան կեդրոնն են Տանըլտ Թրամփի երկու ընկերութիւնները, որոնք կը կրեն ատրպէյճանական մայրաքաղաքին անունը՝ DT Marks Baku LLC եւ THC Baku Services LLC։ Անոնք կը վարէին Trump International Hotel & Tower ծրագիրը՝ Պաքուի մէջ 33 յարկանի աշտարակ մը։
141 261,82 տոլարի փոխանցում մը՝ թեկնածութենէն եօթը շաբաթ առաջ
Լրագրողները ձեռք բերած են Faberlex-ի դրամատնային քաղուածքը։ Այս բրիտանական կեղծ ընկերութիւնը OCCRP-ն եւ դանիական Berlingske օրաթերթը արդէն իսկ ներկայացուցած էին իբրեւ ատրպէյճանական լուացարանին առանցքային օղակ։ 2013-ի Մայիսէն մինչեւ 2015-ի Մայիս, անոր հաշիւէն անցած է մօտ 1 միլիառ տոլար՝ մտած եւ ապա ելած։
2015-ի Ապրիլ 28-ին Faberlex-ը Danske Bank-ի Էսթոնիոյ մասնաճիւղին մէջ գտնուող իր հաշիւէն 141 261,82 տոլար փոխանցած է THC Baku Services-ին։ Քանի մը օր առաջ նոյն գումարով փոխանցում մը DT Marks Baku-ին վերադարձուած էր. Le Monde-ի համաձայն՝ հաշուի թիւի սխալի մը պատճառով։ Նոյն թերթին համաձայն, Faberlex-ը կը սնուցանէր ատրպէյճանական պետական Baktelecom ընկերութիւնը։ Վճարումին նպատակը կը մնայ անյայտ։ Տանըլտ Թրամփ իր նախագահական թեկնածութիւնը յայտարարեց 2015-ի Յունիս 16-ին։
Ինչ գիտէր դրամատունը
Deutsche Bank-ը այս երկու ընկերութիւններուն դրամատունը չէր, այլ՝ թղթակից դրամատուն իրենց ուղղուած փոխանցումներուն համար։ 2014-ի Օգոստոս 21-ին ան Միացեալ Նահանգներու իշխանութիւններուն զեկուցած է DT Marks Baku-ին ուղղուած երեք կասկածելի փոխանցումներու մասին, որոնք եկած էին Էսթոնիոյ մէջ Danske Bank-ի յաճախորդէ մը, քանի որ չէր կրցած անոնց նպատակը պարզել։ Նոր զեկոյցներ յաջորդեցին 2017-ին, 2018-ին եւ 2019-ին։
2020-ի Մայիսին «Trump/Kushner» վերնագրով ներքին յուշագիր մը, զոր պատրաստած էր Պրայըն Հակըրթի, այն ատեն դրամատան՝ Միացեալ Նահանգներու մէջ ելմտական յանցագործութիւններու հետախուզութեան բաժինի տնօրէնը, կը թուէ աւելի քան 3 միլիոն տոլարի գործարքներ երկու ընկերութիւններու մասնակցութեամբ, որոնց մէկ մասը՝ ատրպէյճանական եւ ռուսական «լուացարաններ»-ուն հետ կապուած համարուող կազմակերպութիւններու հետ։ 141 261,82 տոլարի գումարը կը յիշուի յուշագիրին մէջ։ 2020-ի Յունուար 16-ի զեկոյց մը երկու ընկերութիւնները կը նշէ իբրեւ «կասկածեալ», իսկ Տանըլտ Թրամփ ինք անոր մէջ նշուած չէ։
Մինչդեռ 2019-ի Ապրիլին դրամատան աւագ իրաւաբանի մը կողմէ Միացեալ Նահանգներու իշխանութիւններուն պատրաստուած պատասխանի նախագիծ մը կը հաստատէր, թէ դրամատունը տեղեակ չէ Deutsche Bank-ի հետ Տանըլտ Թրամփի գործերուն մէջ Ռուսիոյ հետ որեւէ կապի։ Follow the Money-ի համաձայն, 2017-ի եւ 2019-ի զեկոյցները չէին նշեր, որ ստացող ընկերութիւնները Տանըլտ Թրամփի կը պատկանին։
Կողմերուն պատասխանները
Deutsche Bank-ը կ՚ըսէ, որ օրէնքը իրեն կ՚արգիլէ կասկածելի գործարքներու զեկոյցները մեկնաբանել, որ դէպքերը տեղի ունեցած են «շատ տարիներ առաջ» եւ որ «այսօր տարբեր դրամատուն մըն ենք»։ Տանըլտ Թրամփ եւ Trump Organization-ը չեն պատասխանած. Սպիտակ տունը հարցումները ուղղած է ընկերութեան։ Danske Bank-ը կը յիշեցնէ, որ գործը փակուած է 2022-ին՝ Դանիոյ եւ Միացեալ Նահանգներու իշխանութիւններուն հետ համաձայնութեամբ։ Ատրպէյճանի իշխանութիւնները մինչեւ Նոյեմբեր 18 որեւէ մեկնաբանութիւն չէին տուած։
Վերլուծում
2017-ին OCCRP-ի կողմէ բացայայտուած ատրպէյճանական լուացարանը 2012-էն 2014 անցուցած է մօտ 2,9 միլիառ տոլար, մեծ մասամբ Էսթոնիոյ մէջ Danske Bank-ի միջոցով. անոր մէկ մասը ծառայած է եւրոպացի քաղաքական գործիչներու մօտ ազդեցութիւն գնելու։ Ատրպէյճանի նախագահութիւնը այդ հետաքննութիւնը որակած էր «անհեթեթ եւ կողմնակալ»։ Պաքուի մէջ Տանըլտ Թրամփի գործընկերները նախկին նախարար Զիա Մամետովի հարազատներն էին, զորս հետաքննութիւնը վճարումներուն հետ չի կապեր։ Trump Organization-ը ծրագիրէն քաշուեցաւ 2016-ի վերջաւորութեան. աշտարակը բացուեցաւ 2022-ին՝ Ritz-Carlton անունով։ Այս բացայայտումները կու գան այն պահուն, երբ Ուաշինկթըն կը հովանաւորէ հայ-ատրպէյճանական խաղաղութեան գործընթացը՝ 2025-ի Օգոստոսին Սպիտակ տան մէջ ստորագրուած հռչակագիրով. փաստաթուղթերը այդ գործընթացին չեն վերաբերիր։
Կարելի հետեւանքներ
Վճարումներուն նպատակը կը մնայ անյայտ, իսկ դրամատան զեկոյցը ինքնին յանցանք չ՚ապացուցեր։ Ներկայացուցիչներու տան յանձնաժողովի մը կողմէ 2019-ին Deutsche Bank-ին ուղղուած ծանուցագիրը 2023-ի Յունուարին ժամկէտանց դարձաւ եւ չվերանորոգուեցաւ։


