Հայաստանի եւ աշխարհի հայերու լուրերը՝ բացատրուած։

Տնտեսութիւն Հայաստան

Սեւանայ լիճ. սիգի արդիւնաբերական որսը արգիլուած է 20 Նոյեմբերէն մինչեւ 1 Փետրուար

Հրատարակուած՝
Վայր
Սեւանայ լիճ, Հայաստան
Դէպքին թուականը
Անցած դէպք —
Արխիւային լուսանկար (Յունուար 2017)․ պլաստիկ արկղ մը՝ լեցուն տասնհինգի չափ ամբողջական արծաթափայլ սիգերով, Երեւանի մայթի մը վրայ՝ պլաստիկ տոպրակներու քով։
Սեւանայ լիճին սիգեր՝ ծախու Երեւանի փողոցի մը վրայ, Յունուար 2017 (արխիւային լուսանկար)։ Լուսանկար՝ Չաօճոքըր / Ուիքիմետիա Քոմընզ / CC BY-SA 3.0

Ամփոփում

Սիգի՝ Սեւանայ լիճին ամէնէն շատ որսացուող ձուկին արդիւնաբերական որսը խստիւ պիտի արգիլուի Ուրբաթ, 20 Նոյեմբեր 2026-էն մինչեւ 1 Փետրուար 2027։ Այս մասին Կիրակի, 15 Նոյեմբերին, յիշեցուց Բնապահպանութեան եւ ընդերքի տեսչական մարմինի էկոպարեկային ծառայութիւնը։ Միջոցը կը բխի Հայաստանի կառավարութեան 5 Փետրուար 2026-ի որոշումէն։ Նպատակն է ապահովել ձուկին բնական վերարտադրութիւնը, կանխել պաշարներու նուազումը եւ նպաստել լիճին էկոհամակարգի վերականգնումին։ 20 Նոյեմբերէն ետք լիճին վրայ ո՛չ նաւակ պէտք է մնայ, ո՛չ ալ որսի գործիք։ Տէրերուն կոչ կ՚ուղղուի զանոնք դուրս բերել մինչեւ սահմանուած ժամկէտը։ Օրինազանցները կրնան ենթարկուիլ վարչական, նոյնիսկ քրէական պատասխանատուութեան։ Սպառողներուն համար ասիկա եղանակին աւարտն է. Սեւանի թարմ սիգը մինչեւ Փետրուար հաւանաբար աւելի հազուադէպ պիտի ըլլայ վաճառասեղաններուն վրայ։

Ժամկէտը պատահական չէ։ Կառավարութեան որոշման մէջ ան կը համապատասխանէ սիգի «նախաձուադրման եւ ձուադրման» շրջանին, երբ ձուկը կը բազմանայ։

Ո՛չ մէկ նաւակ ջուրին վրայ

Էկոպարեկին պատգամը յստակ է։ «20 Նոյեմբերէն ետք Սեւանայ լիճին վրայ պէտք չէ գտնուին որսի նպատակով գործածուող նաւակներ եւ որսամիջոցներ», կ՚ըսէ անոր հաղորդագրութիւնը, որ հրապարակեցին Tert.am-ը, Aysor-ը եւ NEWS.am-ը։ Ապօրինի որսի կամ կանոններու խախտման իւրաքանչիւր դէպք «իրաւական գնահատական պիտի ստանայ»։

Ծառայութեան պետ Վլատիմիր Կիրակոսեան այցելեց Կոտայքի եւ Գեղարքունիքի մարզային վարչութիւնները՝ լիճին եզերող երկու մարզերը։ Հոն ան ցուցակագրեց խնդիրները. ամէնէն զգայուն տարածքները եւ հսկիչ կէտերուն սարքաւորումը։ Ան իր խումբերէն պահանջեց կեդրոնանալ ապօրինի որսի կանխարգելման վրայ եւ կանոնները բացատրել բնակիչներուն։

Կանոնաւորուած եղանակ մը

Նոյն որոշումը կը սահմանէ 2026-ի եղանակին կանոնները։ Սիգի որսի չափաքանակը 550 թոն է։ Ձուկը պէտք է առնուազն 30 սանթիմեթր երկարութիւն ունենայ, որպէսզի որսացուի։ Որսը կը կատարուի ափէն առնուազն 500 մեթր հեռու, ցանցերով, որոնց ակնացանցը առնուազն 80 միլիմեթր է։

Լիճին պաշարներու օգտագործման պայմանագրերը կը գործէին 6 Փետրուարէն մինչեւ 20 Նոյեմբեր։ Խեցգետինի եւ կարասի համար այս տարի արդիւնաբերական որսի չափաքանակ չէ սահմանուած։

Սեւանը՝ հսկողութեան տակ

Այս արգելքը կու գայ ուրիշ միջոցի մը վրայ։ 12 Նոյեմբերին կառավարութիւնը որոշեց վեց ամիսով արգիլել սիգի ձկնկիթին՝ «Սեւանի խաւիարին» արտահանումը՝ 2 Յունուար 2027-էն սկսեալ։

Ըստ Sputnik Արմենիայի յիշած թիւերուն՝ սիգի պաշարները 2019-ի շուրջ 2670 թոնէն բարձրացած են մօտ 3590 թոնի՝ 2025-ին։ Մասնագէտները կը կարծեն, որ առողջ լիճ մը կրնայ ունենալ մօտ 10 000 թոն։ Վերականգնումը կայ, բայց կը մնայ փխրուն։

Վերլուծում

Սիգը թէ՛ տնտեսական պաշար է, թէ՛ ամէնօրեայ ձուկ։ Սեւանի ձկնորսներուն համար եղանակը կը կեցուի երկուքուկէս ամիսով։ Տարբերութիւնը հսկողութեան մէջ է։ Իշխանութիւնները կը խոստանան ուժեղացուած պարեկութիւն եւ քրէական հետապնդում. ասիկա յստակ ազդանշան է ապօրինի որսորդներուն։ Խաղադրոյքը եղանակէն անդին կ՚երթայ։ Խաւիարի արտահանման արգելքին հետ՝ պետութիւնը ցոյց կու տայ, որ կ՚ուզէ պաշարները վերականգնել, նոյնիսկ կարճ ժամկէտով վաճառքը դանդաղեցնելու գնով։ Հիմա կարեւորը հսկողութիւնը ամբողջ ձմեռը պահելն է։

Կարելի հետեւանքներ

Սիգի արդիւնաբերական որսը պիտի վերսկսի ամէնէն կանուխ 1 Փետրուար 2027-ին։ Նաւակներն ու ցանցերը պէտք է լիճէն դուրս բերուին մինչեւ 20 Նոյեմբեր։

Հայաստանի Կեդրոնական դրամատան կեդրոնատեղիին բաց գոյնով եռայարկ ճակատը՝ տանիքին հայկական դրօշով, մուտքին առջեւ եղեւնիներով եւ փողոցին մէջ կայանած ինքնաշարժներով։

Տնտեսութիւն Հայաստան

Հայաստանի Կեդրոնական դրամատունը առաջին անգամ արտօնեց ընկերութիւն մը՝ կրիպտօակտիւներով ծառայութիւններ մատուցելու

«Կրիպտօակտիւներու մասին» օրէնքին ուժի մէջ մտնելէն ի վեր առաջին անգամ ըլլալով Հայաստանի մէջ ընկերութիւն մը իրաւունք ստացաւ կրիպտօակտիւներով ծառայութիւններ մատուցելու։…

Հասանելի է՝ Français, English, Русский, Արեւմտահայերէն

Անահիտ Աւանեսեան, Հայաստանի առողջապահութեան նախարար, սեղանի մը առջեւ նստած՝ խօսափողին դիմաց, Ազգային ժողովի լսումի մը ընթացքին։

Հայաստան Հայաստան

ԵՄ-ի մէջ արդէն արտօնուած դեղեր. հայկական ընդդիմութիւնը կ՚ուզէ 7 օրուան մէջ արձանագրում, քննարկումը յետաձգուած է

Արդեօք Եւրոպական Միութեան մէջ արդէն արտօնուած դեղերը Հայաստանի մէջ պէ՞տք է արձանագրուին եօթը օրուան ընթացքին։ Այս է «Ուժեղ Հայաստան» ընդդիմադիր խմբակցութեան առաջարկը, զոր…

Հասանելի է՝ Français, English, Русский, Արեւմտահայերէն

Խմբային լուսանկար COP17-ի՝ կենսաբազմազանութեան ՄԱԿ-ի համաժողովի բեմին վրայ, Երեւանի մէջ, համաժողովի խորհրդանիշին տակ (հոկտեմբեր 2026)։

Աշխարհ Հայաստան

COP17 Երեւանի մէջ. կենսաբազմազանութեան դժուարութեամբ ձեռք բերուած համաձայնութիւն, որ անբաւարար կը նկատուի

Միացեալ Ազգերու կենսաբազմազանութեան համաժողովը (COP17), որ շուրջ երկու շաբաթ տեղի ունեցաւ Երեւանի մէջ, աւարտեցաւ շաբաթ, հոկտեմբեր 31-ի առաւօտուն՝ ամբողջ գիշեր տեւած…

Հասանելի է՝ Français, English, Русский, Արեւմտահայերէն