Փարիզի խաղաղութեան համաժողով. Փաշինեան կը ներկայացնէ հիպրիտ սպառնալիքներուն դէմ Հայաստանի պատասխանը եւ կը յենի Եւրոպական Միութեան
- Հրատարակուած՝
- Վայր
- Փարիզ, Ֆրանսա
- Դէպքին թուականը
- Անցած դէպք —
Ամփոփում
Հայաստան «գործօն եւ սերտ» կը համագործակցի Եւրոպական Միութեան հետ հիպրիտ սպառնալիքներուն դէմ պայքարին մէջ, յայտարարեց Նիկոլ Փաշինեան Երեքշաբթի, 10 Նոյեմբերին, Փարիզի խաղաղութեան 9-րդ համաժողովին։ Հայաստանի վարչապետը մասնակցեցաւ «Պահել գիծը. ինքնիշխանութիւնը հիպրիտ սպառնալիքներու դարուն» խորագիրով քննարկման մը՝ Լիթուանիոյ նախագահ Կիտանաս Նաուսետայի եւ Հիւսիսային Մակեդոնիոյ նախագահ Կորտանա Սիլեանովսկա-Տաւքովայի կողքին։ Ան պաշտպանեց ապատեղեկատուութեան դէմ երեք միջոց՝ թափանցիկութիւն, քաղաքացիներուն հետ ուղղակի երկխօսութիւն եւ փաստերու ստուգում։ Ան առաջարկեց նաեւ ստեղծել ընդհանուր տարածք մը, ուր երկիրները պիտի փոխանակեն տեղեկատուական յարձակումներու դէմ իրենց փորձառութիւնը։
Թրոքատերոյի պարտէզներուն մէջ Էյֆէլեան աշտարակը անհետացած էր մշուշին մէջ։ Ներսը կը խօսուէր ուրիշ մշուշի մը մասին՝ կեղծ լուրերու։ Իր աշխատակազմին համաձայն՝ Նիկոլ Փաշինեան հարց ու պատասխանի ընթացքին ներկայացուց հիպրիտ սպառնալիքներուն դէմ Հայաստանի կառավարութեան քայլերը եւ շեշտեց պետական մարմիններու ժամանակին արձագանգելու կարեւորութիւնը։
«Հայաստան հիպրիտ սպառնալիքներուն դէմ պայքարի մարզին մէջ գործօն եւ սերտ համագործակցութիւն սկսած է Եւրոպական Միութեան հետ», ըսաւ ան, ըստ պետական Արմենփրես գործակալութեան։ Այդ համագործակցութեան մանրամասնութիւնները ան հրապարակաւ չներկայացուց։
«Ուղիղ եթեր Ֆէյսպուքի վրայ», երկու ժամ, եւ ոչինչ
Վարչապետը յիշեց իր անձնական փորձառութիւնը։ 2022-ին, ըստ իրեն, կեղծ լուր մը քանի մը ժամուան մէջ տարածուեցաւ եւ մեծ հաւաք մը առաջացուց։ «Սկսայ ուղիղ եթերով հեռարձակել իմ Ֆէյսպուքեան էջէն՝ մեր ժողովուրդին բացատրելու համար, թէ ինչ կը կատարուի։ Հաւաքը տեւեց երկու ժամ եւ ոչ մէկ արդիւնք տուաւ»։ Նոյն պատկերը, ըստ իրեն, կրկնուեցաւ այս տարուան Մայիս-Յունիս ամիսներու խորհրդարանական ընտրարշաւին ընթացքին։
Ան հանրութեան հետ ուղղակի երկխօսութիւնը կոչեց կառավարութիւններու «ամէնէն վստահելի գործիքը»։ Բայց անիկա բաւարար չէ։ Ան յիշեց փաստերու ստուգումը, որ վերջին տարիներուն «տեսանելիօրէն արմատաւորուած» է Հայաստանի մէջ, եւ լրատուամիջոցներու գրագիտութիւնը։ «Մարդիկ ընկերային ցանցերուն վրայ բան մը կը տեսնեն ու կը հարցնեն՝ իրա՞կան է։ Մարդիկ իրենք փաստերու ստուգողներ կը դառնան», գոհունակութեամբ նշեց ան։
Թափանցիկութիւն՝ ըսելը դիւրին է
Նիկոլ Փաշինեան թափանցիկութիւնը ներկայացուց իբրեւ պաշտպանութիւն. բաց ընկերութեան մը մէջ, ուր տեղեկութիւնը մատչելի է, ապատեղեկատուութիւնը շատ աւելի դժուարաւ կը պարտադրուի։ Ան ընդունեց անոր սահմանները։ «Սկզբունքը յայտարարելը շատ դիւրին է, բայց կիրարկման փուլին բազմաթիւ խնդիրներ կը ծագին»։
Կիբեռանվտանգութեան մասին ան կոչ ըրաւ գործիքները անընդհատ զարգացնելու, որովհետեւ հիպրիտ սպառնալիքները «շատ աւելի արագ կը զարգանան, քան մենք կը նախատեսէինք»։ Ասկէ՝ տեղեկութիւններու փոխանակման ընդհանուր տարածքի մը իր առաջարկը։ «Եթէ դէպք մը տեղի ունենայ տեղ մը, անպայման տեղի պիտի ունենայ նաեւ ուրիշ տեղ», ամփոփեց ան։ Երկիրները հոն պիտի կրնային բաժնել իրենց ապրած դէպքերը եւ թէ ինչպէս զանոնք զսպած են, կամ ոչ։
Լեցուն օր մը Փարիզի մէջ
Նոյն օրը Նիկոլ Փաշինեան ներկայ եղաւ համաժողովի ծիրէն ներս կազմակերպուած «Երեխաները՝ առաջին տեղը. համաշխարհային յանձնառութիւն երեխայի բարօրութեան համար» գագաթնաժողովի բացման։ Հոն խօսք առաւ Էմմանուէլ Մաքրոն՝ ի ներկայութեան, ի միջի այլոց, Կիտանաս Նաուսետայի, Կորտանա Սիլեանովսկա-Տաւքովայի եւ Անտորրայի կառավարութեան ղեկավար Քսաւիէ Էսփոթ Զամորայի։
Երեքշաբթի ան հանդիպեցաւ նաեւ Քոսովոյի վարչապետ Ալպին Քուրթիի, ապա Էլիզէի մէջ՝ Էմմանուէլ Մաքրոնի հետ։ 10-11 Նոյեմբերին Շայոյի պալատին մէջ գումարուող համաժողովին նիւթն է՝ «Ինքնիշխանութենէն՝ համագործակցութեան»։
Վերլուծում
Քննարկման ընտրութիւնը պատահական չէ։ Նիկոլ Փաշինեան բեմը կը բաժնէր Լիթուանիոյ հետ, որ Մոսկուայի դէմ առաջին գիծին վրայ է, եւ Հիւսիսային Մակեդոնիոյ հետ, որ Եւրոպական Միութեան թեկնածու է։ Ան Հայաստանը դասեց այն երկիրներուն շարքին, որոնք կ՚ըսեն, թէ ապակայունացնող արշաւներու թիրախ են, առանց որեւէ մէկը անուանելու։ Ժամանակը ինքնին կը խօսի. յաջորդ օրը Մոսկուայի մէջ ՀԱՊԿ-ը պէտք է քննէ Հայաստանի քուէարկելու իրաւունքին կասեցումը։ Պատմութիւնը ունի նաեւ ներքին չափում. վարչապետը ինքզինք կը ներկայացնէ իբրեւ մարդ մը, որ տագնապ մը մարեց պարզ ուղիղ եթերով։ Տեղեկութիւններու փոխանակման ընդհանուր տարածքին գաղափարը առայժմ քննարկման մը ընթացքին նետուած առաջարկ մըն է։
Կարելի հետեւանքներ
Նիկոլ Փաշինեան Փարիզէն կը մեկնի Անթալիա, ուր Չորեքշաբթի, 11 Նոյեմբերին, կը մասնակցի COP31-ի ղեկավարներու գագաթնաժողովին։ Նոյն օրը ՀԱՊԿ-ի գագաթնաժողովը Մոսկուայի մէջ կը կայանայ առանց իրեն։ Քննարկումէն ետք որեւէ համաձայնութիւն չյայտարարուեցաւ։
